Stan środowiska w Gorzowie Wlkp. w latach 2000-2001

VII. ODPADY


fot. Marek Demidowicz
Pojemniki do selektywnej zbiórki odpadów

 

1. Odpady komunalne i stare składowiska

Elżbieta Wulkiewicz

1.1. Odpady komunalne

Nowa ustawa o odpadach zawiera następującą definicję odpadów komunalnych: są to odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady nie zawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Wraz z nową ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Reguluje ona problematykę postępowania z odpadami komunalnymi oraz określa zadania własne gmin w zakresie utrzymania czystości i porządku. W szczególności nakłada obowiązek budowy, utrzymania i eksploatacji własnych lub wspólnych z innymi gminami instalacji i urządzeń do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych oraz organizowania selektywnej zbiórki, segregacji i magazynowania odpadów komunalnych, w tym odpadów niebezpiecznych, przydatnych do odzysku, oraz współdziałania z przedsiębiorcami podejmującymi działania w zakresie gospodarowania tego rodzaju odpadami.
Właściciele nieruchomości mogą przekazywać odpady komunalne tylko gminnym jednostkom organizacyjnym lub przedsiębiorcom posiadającym stosowne zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych oraz zobowiązani są do udokumentowania korzystania z usług tych zakładów. Zezwolenia na wykonywanie ww. usług wydawane są przez wójta, burmistrza, lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce świadczenia usług.
W gospodarce odpadami, w tym komunalnymi, obowiązują trzy podstawowe kierunki działania:
- zapobieganie powstawaniu odpadów,
- recykling i powtórne wykorzystanie odpadów,
- bezpieczne unieszkodliwienie pozostałości nie nadających się do odzysku.
Na terenie Gorzowa ww. kierunki działania są realizowane przez wdrażanie systemu selektywnej zbiórki odpadów. Program selektywnej zbiórki odpadów, przyjęty do realizacji przez Zarząd Miasta w 1999 r., zakłada łączne zastosowanie dwu sposobów segregacji: segregacji u źródła, czyli w miejscu powstawania odpadów, oraz segregacji wtórnej w Zakładzie Utylizacji Odpadów. Segregacją objęto papier, szkło i tworzywa sztuczne. Do selektywnej zbiórki odpadów przewidziano pojemniki o pojemności 1100 dm3 w trzech kolorach: niebieskim dla papieru, zielonym na szkło i żółtym do plastiku. Dostawcą pojemników jest firma "Rempol" z Międzyrzecza. Obsługę pojemników od września 2000 r. wykonuje Spółka "Laguna". Pojemniki rozstawiono w 50 punktach miasta na terenie trzech osiedli mieszkaniowych: Staszica, Zacisze-Sady i Ustronie-Parkowe, w zestawach po 3 sztuki, tzn. po 1 pojemniku na każdy rodzaj odpadu. W październiku 2000 r. ilość rozstawionych pojemników zwiększyła się o kolejnych 17 szt. W okresie od września 2000 r. do grudnia 2001 r. w wystawionych pojemnikach zebrano następujące rodzaje i ilości surowców wtórnych: makulatury - 112,44 Mg, szkła - 88,23 Mg i tworzyw sztucznych - 28,75 Mg.
W 2001 r. zapotrzebowanie na kolejne, co najmniej 54, komplety pojemników do selektywnej zbiórki odpadów zgłosiły wszystkie administracje osiedli mieszkaniowych na terenie miasta. Przewiduje się rozstawienie 12 dodatkowych kompletów pojemników na terenie placówek oświatowych lub w ich sąsiedztwie oraz na terenie niektórych spółdzielni mieszkaniowych.
Zebrane w pojemnikach surowce wtórne, po ewentualnej wstępnej segregacji przez Spółkę "Laguna", są przekazywane do punktów przeznaczenia. Tworzywa sztuczne i szkło trafiają do powtórnej segregacji w Zakładzie Utylizacji Odpadów, który po doczyszczeniu dokonuje ich zbytu. Makulatura dostarczana jest do punktów zbiórki tego rodzaju odpadu. W wyniku prowadzonej przez Zakład Utylizacji Odpadów wtórnej segregacji dowiezionych do zakładu odpadów komunalnych w 2001 r. wysegregowano m.in. następujące ilości odpadów: 300 Mg szkła, 9,2 Mg aluminium, 230 Mg złomu stalowego, 57,5 Mg drewna i 87,6 Mg butelek PET.
Odpady komunalne odbierane są od właścicieli nieruchomości z terenu miasta przez następujące podmioty gospodarcze: PGK "Altvater", "Laguna", "Alba Śląsk" i "Agrostil".
Odpady komunalne dostarczane są do Zakładu Utylizacji Odpadów i tu poddawane procesowi sortowania. Wydzielona z odpadów masa organiczna kompostowana jest w warunkach tlenowych, wysegregowane surowce wtórne przekazywane są do dalszego zagospodarowania, a sprasowane odpady posegregacyjne są składowane. Kwatera składowiska jest uszczelniona geomembraną i wyposażona w drenaż odcieków. Odcieki ze składowiska wywożone są do miejskiej oczyszczalni ścieków. Procesy technologiczne (segregacja i kompostowanie) powodują zmniejszenie objętości i masy składowanych odpadów oraz zwiększenie wydajności eksploatacyjnej kwatery składowiska. W 2001 r. do Zakładu Utylizacji Odpadów trafiło 38 150 Mg odpadów komunalnych (wg danych ZUO).

1.2. Stare składowiska

Brak w przeszłości odpowiednich i dostępnych technologii przetwarzania odpadów spowodował, że oprócz nadzoru nad obecnie eksploatowanymi składowiskami musimy wciąż pamiętać o istnieniu starych składowisk. Do niedawna jedynym celem rozwijającego się przemysłu była wielkość produkcji, stąd też doskonalono głównie podstawowe procesy produkcyjne, a na pozostałości poprodukcyjne nie zwracano większej uwagi. Istotnym czynnikiem były wysokie koszty procesów przetwarzania odpadów na inne pożądane produkty, czy na surowce wtórne, a także brak wiedzy z zakresu ochrony środowiska.
W Gorzowie od początku lat 60. aż do końca lat 80. bardzo prężnie rozwijały się zakłady z branży przemysłu energetycznego, chemicznego, metalowego i drzewnego. Wysokim wskaźnikom produkcji towarzyszyły duże ilości wytwarzanych odpadów poprodukcyjnych, które prawie w 100% trafiały na składowiska. Dziś niektórych z tych zakładów nie ma już na mapie gospodarczej miasta, ale pozostały po nich składowiska odpadów.


Tabela VII.1.1.
Odpady komunalne (stałe) wywiezione z terenu Gorzowa i unieszkodliwione
w kompostowni w latach 1996-2000 - wg danych statystycznych GUS

1.2.1 Składowisko odpadów przy ul. Warszawskiej

Składowisko o powierzchni ok. 2 ha funkcjonowało do wczesnych lat 80. Nie posiadało uregulowań prawnych, urządzeń chroniących środowisko, ani nie podlegało stałemu dozorowi. Ze składowiska korzystały: ZPJ "Silwana", ZWCh "Stilon" oraz zakłady z branży budowlanej. Zakłady te deponowały tu wytworzone przez siebie odpady na podstawie uzgodnień ustnych lub pisemnych z organami ds. środowiska.
Na składowisku złożono następujące rodzaje odpadów:
- uwodnione osady z oczyszczalni zakładowej ZPJ "Silwana", w ich skład wchodziły substancje zawarte w środkach używanych w procesie wykańczania tkanin (barwniki, środki apreturujące i piorące) skoagulowane wodorotlenkami żelaza,
- odpady poprodukcyjne z ZWCh "Stilon" - pozostałości po destylacji kaprolaktamu (skład: 90% kaprolaktamu, ług sodowy, substancje zesmolone), pozostałości po destylacji glikolu propylenowego (mieszanina zesmolonego glikolu i zesmolonego polikaproamidu), pozostałości po depolimeryzacji oligomerów (skład: 80% kaprolaktamu, ług sodowy, kwas fosforowy, substancje organiczne zesmolone), odpady preparacji, zużyte serwety filtracyjne, roztwory po zmydlaniu, zlewki lakieru magnetycznego,
- odpady z branży budowlanej (gruz budowlany, uszkodzone płyty żelbetowe). Eksploatację składowiska zakończono na początku lat 80., teren zniwelowano i przykryto warstwą ziemi. Aktualnie znajdują się tam garaże.

1.2.2. Składowisko żużla i popiołu Elektrociepłowni "Gorzów"

Właścicielem terenu składowiska jest Skarb Państwa, a władającym Elektrociepłownia "Gorzów". Składowisko posiada powierzchnię 21,2 ha, pojemność 2,5 mln m3, a wysokość składowania dochodziła do 7 m n.p.t. Składowisko zlokalizowane zostało w północnej części miasta, pomiędzy ulicami Walczaka i Bierzarina. Do obiektów Elektrociepłowni przylega od północnego zachodu. Odległość składowiska od najbliższej zabudowy mieszkalnej wynosi 200 m.
Eksploatację składowiska rozpoczęto w 1952 r. (od czasu oddania do eksploatacji pierwszego kotła). Składowisko nie posiadało uregulowań prawnych. Pierwotnie popioły i żużle, pochodzące z procesu spalania węgla w celu wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej, składowane były w dwuhektarowym wyrobisku po eksploatacji żwiru, wydobywanego na potrzeby budowy Elektrociepłowni. Wyrobisko znajdowało się na północny wschód od obiektów zakładu. Na przestrzeni lat powierzchnię składowiska powiększono do 21,5 ha, wykorzystując pod potrzeby składowania popiołów naturalną nieckę terenową. W pierwszym etapie eksploatacji składowisko obwałowano do wysokości 2,5 m, a następnie wały podwyższono do wysokości 7-8 m. Podwyższenie obwałowań wykonano na podstawie pozwolenia na budowę i dokumentacji budowlanej.
Popioły były składowanie na mokro, tzn. były transportowane hydraulicznie, a stosunek wody do popiołu wynosił 15-20 do 1. Na składowisku wydzielono dwie kwatery "małą" i "dużą", eksploatowane przemiennie. Na wydzielonej powierzchni składowiska utrzymywana była woda, którą wykorzystywano do rozdeszczowania na pozostałej powierzchni w celu ochrony przed wtórnym pyleniem. Taki sposób eksploatacji nie zabezpieczał w pełni przed emisją pyłów do powietrza, zwłaszcza przy wiatrach wschodnich i północno-wschodnich. Przy wietrznej pogodzie pyły przenoszone były na pobliskie osiedla mieszkaniowe, Zacisze i Ustronie-Parkowe, usytuowane w odległości 1-2 km od składowiska. Wraz z popiołami, poprzez układ hydroodpopielania, na składowisko zrzucane były ścieki z procesu demineralizacji, charakteryzujące się wysokim zasoleniem, oraz namuły z osadnika. Składowisko popiołów eksploatowano do 1992 r. (do chwili oddania do eksploatacji nowego składowiska w Janczewie).
W 1995 r. na terenie składowiska wybudowano dwa zbiorniki namułu. Aktualnie eksploatuje się zbiornik o powierzchni 1,3 ha i pojemności 41 000 m3, a drugi zbiornik o powierzchni 1,21 ha i pojemności 31 000 m3 stanowi zbiornik rezerwowy.
Od 1995 r. na składowisko nie odprowadza się ścieków z procesu demineralizacji. Po wybudowaniu neutralizatora ścieków ścieki odprowadzane są poprzez kanalizację "Stilonu" do Warty.
Powierzchnię składowiska, z wyłączeniem terenu przeznaczonego na zbiorniki namułu, przykryto warstwą ziemi grubości 40 cm i obsiano trawą. Taki sposób rekultywacji określono w dokumentacji budowlanej podwyższenia obwałowań. Dotychczas nie skonkretyzowano planów zagospodarowania terenu składowiska. Część terenu została przeznaczona pod budowę ul. Bierzarina, a część dużej kwatery jest przewidziana do zrzutu popiołów w przypadku awarii w Janczewie. W ciągu ostatnich kilku lat na wyłączonej z eksploatacji powierzchni składowiska następuje dynamiczna sukcesja roślinności (turzyce, robinie).
Z badań hydrogeologicznych przeprowadzonych w 1970 r. przez ZPBE "Energopomiar" w Gliwicach wynika, że w rejonie składowiska pod warstwą gleby występują gliny o miąższości 0,3 m, lokalnie o miąższości do 0,9 m, w zachodniej części składowiska miąższość glin jest większa (nie przewiercono warstwy glin do głębokości 8,6 m). Na tym terenie nie występują płytkie wody typu zaskórnego. W głębszych partiach podłoża występują dwa poziomy wodonośne. Poziomy te kontaktują się ze sobą, gdyż brak jest ciągłości warstw nieprzepuszczalnych.
Odpady z Elektrociepłowni, złożone na składowisku nie posiadającym izolacji podłoża, stanowiły źródło zanieczyszczenia wód podziemnych. Badania popiołów przeprowadzone przez "Energopomiar" wykazały, że charakteryzują się one wysoką zawartością substancji rozpuszczalnych w wodzie (siarczanów, chlorków, jonów baru). Ścieki z procesu demineralizacji charakteryzowały się wysokim zasoleniem.
W celu monitorowania wpływu składowiska na wody podziemne wykonano przy składowisku 4 piezometry. Badania wód z piezometrów prowadzono w latach 1988-2000. Do badań wykorzystywano 3 czynne piezometry, aktualnie czynny jest tylko 1. W wodach pobieranych z piezometrów stwierdzano wysoką zawartość jonów chloru, a w późniejszym okresie ich zawartość ulegała zmniejszeniu.

1.2.3. Składowisko przy ul. Śląskiej

Obszar składowiska znajduje się w pradolinie Warty, pomiędzy rzeką a Kanałem Ulgi (lewobrzeżna część miasta, na przedłużeniu ul. Śląskiej). Jest to teren zalewowy doliny rzeki Warty. Składowisko usytuowane jest w odległości 300 m od koryta rzeki i 500 m od obiektów mieszkalnych. Właścicielem terenu składowiska jest Miasto Gorzów, a użytkownikiem składowiska było Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Gorzowie.
Warunki hydrogeologiczne terenu są niekorzystne. Wody gruntowe zalegają płytko - 1-2 m p.p.t. W przekroju geologicznym występują warstwy przepuszczalne - piaski i żwiry, o współczynniku przepuszczalności w zakresie 0,3-0,7 m/h. Poziom zalegania wód na omawianym terenie uzależniony jest od stanu wód Warty oraz od zasilania przez opady atmosferyczne i ulega znacznym wahaniom. W okresie wzmożonych opadów może dochodzić do kontaktu wód podziemnych z odciekami z wysypiska.
Eksploatację składowiska rozpoczęto w 1962 r., a zakończono w 1995 r. Składowisko eksploatowano bez uregulowań formalno-prawnych. Pierwsza kwatera składowiska posiadała 3,5 ha powierzchni. W 1978 r. teren ten powiększono o dalsze 11,7 ha. W 1989 r. rozpoczęto eksploatację kolejnej kwatery o pow. 1,4 ha, a z czasem powiększono ją do 3,5 ha.
Poza ogrodzeniem i rowami opaskowymi, chroniącymi przed napływem wód, składowisko nie posiadało innych zabezpieczeń środowiska (ekranizacji podłoża, odbierania odcieków, systemu odgazowania). Ekranizację podłoża folią ogrodniczą i częściowo geomembraną wykonano tylko na kwaterach przeznaczonych do składowania osadów pokoagulacyjnych z ZPJ "Silwana".
Na składowisku przyjmowano odpady komunalne stałe i nieczystości ze zbiorników bezodpływowych oraz odpady przemysłowe, w tym niebezpieczne. Największe ilości odpadów przemysłowych złożonych na składowisku pochodziły z zakładów: "Silwana" (osady pokoagulacyjne z oczyszczalni zakładowej), "Stilon" (odpady po depolimeryzacji kaprolaktamu) i "Ursus" (masy formierskie i rdzeniarskie). Na składowisko trafiały też osady galwanizerskie, odpady lakiernicze i malarskie, zużyte oleje, odpadowe kwasy i ługi oraz kondensatory.
Wieloletnie badania wód pobranych z otworów piezometrycznych zamontowanych wokół składowiska (1985-1995) oraz badania wód Warty pobranych powyżej i poniżej składowiska nie potwierdziły znaczącego wpływu złożonych tu odpadów na wody podziemne i powierzchniowe.
Składowisko ma opracowany projekt rekultywacji, który zakłada przeprowadzenie rekultywacji w tzw. systemie otwartym, bez uszczelnienia od góry np. warstwą iłów. Prace rekultywacyjne polegały na zniwelowaniu terenu składowiska, nawiezieniu warstwy gruntu mineralnego o grubości 20-30 cm i warstwy ziemi urodzajnej grubości 10 cm z dodatkiem kompostu z Zakładu Utylizacji Odpadów. W projekcie przewidziano także odgazowanie składowiska w systemie studni biernego odgazowania (jako otwory wiercone do spągu odpadów lub zwierciadła wody gruntowej). Przeprowadzone sondowania składowiska wykazały jednak, że w starszych kwaterach składowiska dynamika wydzielania biogazu jest bardzo niska.
Zgodnie z obecnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego teren zamkniętego składowiska odpadów przy ul. Śląskiej to teren publiczny z funkcjami sportowymi i rekreacyjnymi.

1.2.4. Inne niezorganizowane miejsca składowania i porzucenia odpadów

W latach 50. i 60. odpady komunalne pochodzące z terenu miasta składowane były w zagłębieniu terenowym przy ul. Żwirowej (aktualnie teren POD "Budowlani"). Niestety nie ma żadnych danych odnośnie ilości złożonych tam odpadów.
Na terenie byłej Drukarni Akcydensowej wylewano w latach siedemdziesiątych do przygotowanych dołów ziemnych zlewki farb drukarskich.
Nie zagospodarowane odpady drzewne ze "Stolbudu" (trociny) składowane były jeszcze na początku lat 80. w zagłębieniu terenowym na Osiedlu Ustronie (aktualnie teren Parku Górczyńskiego). Zdarzające się podpalenia odpadów powodowały emisję zanieczyszczeń do powietrza.
W 2000 r. ujawniono w budynku laboratorium na terenie byłych Zakładów Mechanicznych "Ursus" przy ul. Przemysłowej porzucenie 210 kg przeterminowanych odczynników chemicznych. Odpady po zewidencjonowaniu przewieziono do deponatora w Zakładzie Utylizacji Odpadów.

 

2. Monitoring odpadów

Marzena Masłowska

Monitoring odpadów polega na gromadzeniu i przetwarzaniu danych o rodzaju i ilości wytworzonych, wykorzystanych, unieszkodliwionych i składowanych odpadów niebezpiecznych. Informacje te gromadzone są w komputerowej bazie danych SIGOP-D. Materiałem źródłowym do aktualizacji bazy są ankiety wysyłane do największych wytwórców. W 2000 r. na terenie Gorzowa ankietyzacją objętych było 29, a w 2001 r. 35 wytwórców odpadów.
Odpady niebezpieczne są szczególną grupą odpadów. Jako odpady niebezpieczne w myśl Ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach rozumiało się te odpady, które ze względu na swoje pochodzenie, skład chemiczny, biologiczny, inne właściwości i okoliczności stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi albo dla środowiska. Klasyfikację odpadów i listę odpadów niebezpiecznych zawiera rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 grudnia 1997 r. w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz. U. Nr 96, poz. 592).
Należy zaznaczyć, że od 1 października 2001 r. obowiązuje nowa ustawa o odpadach, która znacząco zmienia definicję zarówno odpadów, jak i odpadów niebezpiecznych. Ponadto powstał nowy katalog odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206 z dnia 8 października 2001 r.), który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Lista odpadów niebezpiecznych została znacznie rozszerzona, wskutek uszczegółowienia całej klasyfikacji odpadów.
Dane zawarte w tegorocznej publikacji obejmują lata 2000-2001, wobec czego zestawienia zostały sporządzone zgodnie z wówczas obowiązującą klasyfikacją odpadów.
W 2001 r. na terenie miasta wytworzono łącznie 2 859,5 Mg odpadów niebezpiecznych. Ilość tę determinowały głównie odcieki ze składowiska w Chróściku (2 592,0 Mg), stanowiące blisko 91% wszystkich zewidencjonowanych w bazie odpadów. Odcieki te kierowano do miejskiej oczyszczalni ścieków, gdzie je unieszkodliwiano. Pozostałe odpady to głównie odpady szpitalne, przepracowane oleje oraz popioły lotne ze spalarni odpadów.
Spośród tej ilości wykorzystano gospodarczo 151,8 Mg odpadów niebezpiecznych (5,3%), unieszkodliwiono 2687,1 Mg (94,0%), 15,3 Mg złożono na składowisku (0,5%), zaś pozostałe 5,2 Mg (0,2%) przejściowo zgromadzono w celu późniejszego wykorzystania, bądź unieszkodliwienia.
Bilans ten jednak nie daje pełnego obrazu gospodarki odpadami niebezpiecznymi na obszarze miasta, bowiem cechą charakterystyczną niektórych grup odpadów niebezpiecznych jest powstawanie niewielkich ich ilości u bardzo dużej ilości producentów, nie objętych ankietyzacją. Ponadto źródłem niektórych odpadów niebezpiecznych są użytkownicy indywidualni. Powoduje to zasadnicze trudności w uzyskaniu wiarygodnych danych. Spośród tych grup odpadów należy wymienić odpady poużytkowe, np.: akumulatory, baterie, oleje przepracowane, świetlówki i odczynniki fotograficzne.
W stosunku do lat ubiegłych w 2001 r. zmalała ilość wytworzonych odpadów niebezpiecznych w mieście. Wpływ na to miała likwidacja, bądź upadłość niektórych zakładów, a także zmniejszona ilość odcieków ze składowiska w Chróściku.
Z tabeli VII.2.2 wynika, że od 6 największych wytwórców łącznie pochodzi 2 797,5 Mg odpadów niebezpiecznych, co stanowi 97,8% wszystkich wytworzonych w mieście odpadów niebezpiecznych.
Podsumowując można stwierdzić, że na terenie miasta gospodarka odpadami niebezpiecznymi powstającymi w procesach produkcyjnych jest prowadzona w sposób prawidłowy. Odpady te są w głównej mierze unieszkodliwiane, bądź powtórnie wykorzystywane. Jedynie popioły lotne ze spalarni odpadów są składowane. Taki sposób postępowania z odpadami niebezpiecznymi jest zgodny z obecną hierarchią zasad postępowania z odpadami (minimalizacja lub eliminacja powstawania, wykorzystanie odpadów jako źródła energii i ostateczna opcja - składowanie). Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja w niektórych małych firmach oraz u użytkowników indywidualnych. Ze względu na brak łatwo dostępnych punktów gromadzenia tych odpadów, odpady niebezpieczne mogą przedostawać się wraz ze strumieniem odpadów komunalnych do niecki składowiska i stwarzać potencjalne zagrożenie dla środowiska.
Wprowadzone od października 2001 r. nowe uregulowania prawne, w tym nowe definicje odpadów niebezpiecznych oraz nowy katalog odpadów niebezpiecznych, będą w przyszłości skutkować zmianą obrazu statystycznego gospodarki tymi odpadami.


Tabela VII.2.1
Bilans odpadów niebezpiecznych wytworzonych w latach 1999-2001 r. w Gorzowie, na podstawie bazy danych SIGOP-D

*w ogólnym bilansie odpadów wykorzystanych, unieszkodliwionych i składowanych za 1999 r.uwzględniono również ilości pozostałe z 1998 r.


Rysunek VII.2.1
Odpady niebezpieczne wytworzone, wykorzystane i unieszkodliwione w latach 1999-2001 na terenie Gorzowa [Mg]



Tabela VII.2.2
Najwięksi wytwórcy odpadów niebezpiecznych na terenie Gorzowa w 2001 r.

 

3. Zakład utylizacji odpadów

Marek Wróblewski
Magdalena Michalak

Zakład Utylizacji Odpadów Sp. z o.o. powstał w marcu 1992 r. w celu koordynacji zamierzeń związanych z budową nowoczesnego systemu gospodarki odpadami. Wytyczne działalności Zakładu wynikają z opracowanej w 1993 r. "Strategii gospodarki odpadami dla Miasta Gorzowa", której stopniowe wdrażanie rozpoczęto od zorganizowania selektywnej zbiórki odpadów (zakupiono i rozstawiono 80 kompletów pojemników), znalezienia terenu pod budowę składowiska, opracowania i wprowadzenia uchwałą Rady Miasta regulaminu gospodarki odpadami oraz wyboru technologii, wykonawcy i sposobu finansowania kompostowni.
W 1994 r. oddano do eksploatacji pierwszą kwaterę składowiska odpadów o powierzchni 1,5 ha, spełniającą wymogi ochrony środowiska, wraz z infrastrukturą techniczną, uwzględniającą planowaną budowę Zakładu. Pod koniec 1995 r. zapadła decyzja o budowie Zakładu Utylizacji Odpadów. W wyniku konkursu na wykonawcę inwestycji została wybrana firma Arka Konsorcjum z Poznania proponująca rozwiązania oparte o technologię firmy ACMB z Paryża. O wyborze technologii zdecydowały głównie: możliwość wysortowania surowców wtórnych ze zmieszanych odpadów komunalnych, gwarantująca wyższy stopień ich odzysku niż osiągany w ramach wdrażanej selektywnej zbiórki odpadów, oraz możliwość modułowego uzupełniania instalacji. W czerwcu 1998 r. przeprowadzono pierwsze rozruchy mechaniczne i technologiczne budowanego Zakładu, a w grudniu tego roku nastąpił końcowy odbiór inwestycji.
Zakład zlokalizowany jest na terenie istniejącego składowiska odpadów komunalnych, w granicach administracyjnych miasta, w odległości około 1 km od zabudowań osiedla Chróścik.


fot. ZUO
Zakład Utylizacji Odpadów w Chróściku


Rysunek VII.3.1.
Schemat technologiczny Zakładu Utylizacji Odpadów

3.1. Parametry i rozwiązania techniczno-technologiczne przyjęte w ZUO

Dane ogólne:
- powierzchnia zabudowy ok. 2,5 ha,
- powierzchnia składowiska ok. 1,8 ha,
- przepustowość Zakładu - 40 000 Mg/a odpadów komunalnych i 3 200 Mg/a osadów ściekowych,
- zatrudnionych w całej firmie jest 63 pracowników, w tym 50 osób pracujących w systemie dwuzmianowym w Zakładzie w Chróściku,
- moc elektryczna zainstalowana 260 kW, moc zapotrzebowania 208 kW,
- zapotrzebowanie wody technologicznej ok. 2 m3/d,
- koszt inwestycji ok. 22 mln złotych.

Podstawowe obiekty Zakładu stanowią:
- waga samochodowa,
- hala przyjęć i przetwarzania odpadów,
- wiata do kompostowania,
- plac dojrzewania i dystrybucji gotowego kompostu,
- wiata z linią do doczyszczania i rozdrabniania surowców wtórnych,
- kwatera składowania odpadów balastowych.

3.1.1. Opis technologii

Technologia utylizacji odpadów obejmuje następujące procesy:
- rozdział strumienia odpadów komunalnych na odpady organiczne, surowcowe, niebezpieczne i balast,
- kompostowanie biofrakcji w pryzmach napowietrzanych,
- uszlachetnianie kompostu,
- belowanie odpadów balastowych.
Odpady zmieszane, po zważeniu i ewidencji, rozładowywane są bezpośrednio do zasobni (1), skąd transportowane są na bieżąco poprzez przenośniki - kanałowy i wznoszący - do trójdzielnego sita bębnowego (2). Frakcja drobna, o średnicy mniejszej od 20 mm (odpady mineralne), usuwana jest na składowisko (3). Frakcja gruba, o średnicy powyżej 80 mm, kierowana jest na linie sortowniczą, w celu wydzielenia z niej surowców wtórnych (metali, szkła, tworzyw sztucznych) (5, 6, 7) i papieru (4). Pozostałe odpady są prasowane i belowane (9). Sortowana jest również frakcja średnia, o średnicy 20-80 mm, przeznaczona do kompostowania. Wydzielane są z niej składniki niepożądane w kompoście: szkło (6), metale (7) i odpady niebezpieczne (8). Oczyszczona biofrakcja oraz papier wydzielony z frakcji grubej są rozdrabniane (10). Istnieje również możliwość mieszania jej z osadami ściekowymi (11) - obecnie metoda ta nie jest stosowana w Zakładzie. Uzyskana masa organiczna jest kompostowana metodą pryzm napowietrzanych, pod wiatą, przez okres 4-6 tygodni. Gotowy kompost jest uszlachetniany przez: sortowanie w sicie bębnowym (13), oczyszczanie mechaniczne na stole wibracyjnym z tzw. części twardych (szkła, kamieni, ceramiki itp.) (14) oraz oczyszczanie pneumatyczne celem oddzielenia frakcji lekkich (15). Tak oczyszczony kompost jest składowany na placu magazynowym w celu dojrzewania i dystrybucji (16).

3.1.2. Produkty utylizacji

Końcowymi produktami utylizacji dowożonych do ZUO odpadów komunalnych są surowce wtórne, uszlachetniony kompost oraz odpady nieorganiczne (balastowe), przeznaczone do składowania. W 2001 r., przy przerobie ok. 38 000 Mg odpadów komunalnych, wysortowano następujące ilości surowców wtórnych:
- tworzywa sztuczne - 111,03 Mg,
- szkło - 301,73 Mg,
- złom stalowy - 230 Mg,
- złom aluminiowy - 9,11 Mg,
- akumulatory - 7,5 Mg,
- drewno - 57,5 Mg.

3.2. Inicjatywy na rzecz kompleksowego rozwiązania problemu odpadów na terenie miasta

3.2.1. Linia doczyszczania i rozdrabniania surowców wtórnych

W celu prawidłowego przygotowania do sprzedaży surowców wtórnych, uzyskanych z selektywnej zbiórki odpadów wysegregowanych w Zakładzie, w sierpniu 2000 r. uruchomiono linię do doczyszczania i rozdrabniania surowców wtórnych, głównie tworzyw sztucznych i puszek aluminiowych. Podstawowym surowcem podlegającym obróbce są tworzywa sztuczne, które po ręcznym oczyszczeniu i posegregowaniu, są rozdrobnione i zapakowane w worki typu big-bag lub sprasowane na prasie w pakiety o wymiarach: 800-1200-1200 mm. Linia posiada układ umożliwiający oddzielną pracę urządzeń w trybie sortowania i rozdrabniania. Przepustowość linii przy pracy dwuzmianowej wynosi 2,5 tys. Mg surowców wtórnych rocznie. Na jednej zmianie zatrudnionych jest trzech pracowników.

3.2.2. Centrum Recyklingu Odpadów Budowlanych

Technologia zakłada selektywne gromadzenie odpadów budowlanych na powierzchni około 4,4 ha. Po zebraniu 10-15 tys. Mg odpadów będą one rozdrabniane i sortowane na frakcje handlowe za pomocą sprzętu mobilnego.

3.2.3. Selektywna zbiórka odpadów

W 2000 r. reaktywowano selektywną zbiórkę odpadów w Gorzowie, która załamała się w 1998 r. Program selektywnej zbiórki odpadów zakłada łączne zastosowanie dwóch sposobów jej realizacji, tj. selekcji odpadów u źródła, czyli w miejscu ich powstawania, oraz selekcji wtórnej na terenie ZUO w Chrósciku, gdzie odpady są doczyszczane i segregowane. Zdecydowano, że selektywna zbiórka obejmie papier, szkło i plastik. Obecnie objęto nią ok. 30% zasobów mieszkaniowych (dwie największe spółdzielnie mieszkaniowe). Rozstawiono 50 kompletów pojemników (167 szt.). Objęcie selektywną zbiórką odpadów pozostałej części miasta planowane jest na lata 2002-2003.


Tabela VII.3.1.
Ilość surowców wtórnych zebranych w okresie od września 2000 r. do końca grudnia 2001 r. [kg]

3.2.4. Kompleksowy program gospodarki odpadami dla Związku Celowego Gmin MG-6

Zakład Utylizacji Odpadów wraz ze Związkiem Celowym Gmin MG-6, w skład którego wchodzi Gorzów oraz gminy: Lubiszyn, Deszczno, Santok, Kłodawa i Bogdaniec, tworzą wspólny program gospodarki odpadami dla subregionu gorzowskiego. Program ten oparty jest na współdziałaniu w zakresie selektywnej zbiórki odpadów oraz edukacji ekologicznej. Obecnie realizowany jest program edukacyjno-konkursowy pod hasłem "Zielona Szkoła - Zielone Przedszkole". Program adresowany jest do dzieci ze szkół podstawowych i przedszkoli z terenu pięciu gmin należących do Związku. Celem konkursu jest propagowanie selektywnej zbiórki odpadów oraz rozwijanie świadomości ekologicznej młodego pokolenia. W ramach programu dzieci zbierają makulaturę, puszki aluminiowe, uczestniczą w turniejach ekologicznych, fotografują "dzikie" wysypiska oraz zwiedzają Zakład Utylizacji Odpadów w Chróściku. Planuje się przeprowadzenie inwentaryzacji stanu zanieczyszczenia gruntów na terenie MG-6 oraz opracowanie opinii ekologicznych i wytycznych do monitoringu oraz rekultywacji gruntów skażonych.


Rysunek VII.3.2.
Rozdział odpadów komunalnych w ZUO

3.2.5. Program "Dobry sąsiad" dla mieszkańców Chróścika

Zakład usytuowany jest w okolicach osiedla Chróścik. Biorąc pod uwagę, że przez okoliczną społeczność możemy być traktowani jako uciążliwy sąsiad, postanowiliśmy z myślą o nich stworzyć program, który oferuje następujące korzyści dla mieszkańców:
- pokrycie kosztów wywozu śmieci od mieszkańców Chróścika,
- pokrycie kosztów przeprowadzania deratyzacji gospodarstw w Chróściku,
- coroczna organizacja imprezy choinkowej dla dzieci z Chróścika,
- organizowanie Dni Otwartych w ZUO dla wszystkich zainteresowanych,
- sprzedaż tony kompostu za symboliczną złotówkę.

3.2.6. Gospodarka odpadami niebezpiecznymi powstającymi w regionie

Odpady niebezpieczne pochodzące z regionu, w tym wysegregowane ze strumienia odpadów komunalnych, zbierane są do deponatora, a następnie przekazywane do unieszkodliwienia specjalistycznym firmom. Oddzielnie gromadzone są zużyte źródła światła i sprzęt elektroniczny. Ponadto Zakład posiada wydzieloną część składowiska przeznaczoną do składowania odpadów azbestowych.

Najbliższe plany Zakładu obejmują realizację następujących projektów:
1. Uruchomienie instalacji termicznej utylizacji odpadów niebezpiecznych o wydajności 300 kg/h. Technologia utylizacji obejmuje spalanie w piecu obrotowym w temperaturze 850oC, dopalanie spalin w temperaturze 1100oC w czasie powyżej 2 sekund oraz oczyszczanie spalin (płukanie wodorotlenkiem sodu, dodawanie roztworu wody amoniakalnej i wprowadzanie do komory katalizatora, gdzie usuwane będą tlenki azotu). Instalacja umożliwi utylizację wielu rodzajów odpadów niebezpiecznych, w tym przeterminowanych środków ochrony roślin.
2. Uruchomienie laboratorium w celu obsługi spalarni, procesu kompostowania i utylizacji określonych grup odczynników chemicznych.
3. Wykonanie kanalizacji i skierowanie odcieków z wysypiska i kompostowni do miejskiej oczyszczalni ścieków.
4. Uruchomienie częściowego recyklingu odpadów wielkogabarytowych.
5. Utworzenie grzebowiska zwłok zwierzęcych, wg uzgodnień proceduralnych z Powiatowym Lekarzem Weterynarii.

3.3. Podsumowanie

Uzyskiwane obecnie efekty w Zakładzie w Chróściku pozwalają na zmniejszenie do ok. 38% masy odpadów komunalnych deponowanych na składowisku. Uwzględniając prasowanie resztek balastowych oraz wykorzystanie materiału wysegregowanego z odpadów na przesypywanie warstw izolacyjnych (zamiast pozyskiwanego materiału z zewnątrz), pozwala ok. 3-krotnie wydłużyć czas eksploatacji składowiska w stosunku do tradycyjnej metody deponowania odpadów z zagęszczaniem kompaktorem. Składowane odpady w formie beli zawierają niewielkie ilości materii organicznej, co powoduje zmniejszenie ładunków zanieczyszczeń w odciekach oraz praktycznie eliminuje zagrożenie samozapłonem na składowisku. Prasowanie odpadów ogranicza również znacznie rozwiewanie lotnych frakcji, a tym samym zmniejsza stopień uciążliwości składowiska dla najbliższego otoczenia. Doświadczenia z dotychczasowej działalności ZUO w Gorzowie wykazały, że z odpadów komunalnych zmieszanych można uzyskać dobrej jakości kompost, poprawiający strukturę gleby. Oprócz tradycyjnych kierunków wykorzystywania kompostu na tereny zielone, rekultywację składowisk itp., prowadzone są badania nad rolniczym zastosowaniem kompostu na polach Instytutu Hodowli Roślin w Małyszynie.
Z
akład Utylizacji Odpadów, jako główne ogniwo nowoczesnego systemu gospodarki odpadami w mieście, dba również o to, aby sprostać wymaganiom stawianym przez Unię Europejską. W 2002 r. Zakład uzyskał Certyfikat Zintegrowanego Systemu Zarządzania Jakością i Środowiskiem wg norm ISO 9002 i ISO 14001. Wdrożony Zintegrowany System Zarządzania jest dla klientów ZUO gwarancją wysokiej jakości oferowanych usług. Spełnienie wymogów ISO 9002 oraz ISO 14001 oznacza, że ZUO w praktyce wprowadziło i stosuje system zarządzania w zakresie odbioru, obrotu i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, przemysłowych i niebezpiecznych.
Zakład Utylizacji Odpadów w Gorzowie jest jednym z niewielu nowoczesnych obiektów w Polsce, zapewniających prawidłowe oraz bezpieczne postępowanie z odpadami.

 

4. Spalarnia odpadów medycznych

Piotr Michałowski
Leszek Piwarski

Współczesne społeczeństwo wytwarza ogromne ilości różnego rodzaju odpadów; wśród nich są odpady medyczne, zaliczane do niebezpiecznych ze względu na ich własności fizyczno-chemiczne, biologiczne i toksykologiczne. Odpady szpitalne zawierają chorobotwórcze drobnoustroje: bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty, więc jeśli nie zostaną skutecznie unieszkodliwione mogą być źródłem infekcji, a nawet epidemii.
W ciągu ostatnich lat problematyka związana z odpadami medycznymi, z uwagi na ich specyficzne własności, a także coraz większą świadomość ekologiczną społeczeństwa, stała się bardzo popularna. Duży w tym udział ma także komercjalizacja usług utylizacji odpadów medycznych. Rozwój techniki powoduje, że sięgamy po coraz to nowsze, tańsze i doskonalsze sposoby unieszkodliwiania odpadów.
Odpady medyczne to substancje stałe, ciekłe i gazowe, powstające w związku z działalnością leczniczą w obiektach lecznictwa zamkniętego i otwartego, klinikach, instytutach badawczych, punktach weterynaryjnych i lecznicach dla zwierząt, aptekach i hurtowniach leków oraz zakładach farmaceutycznych. Do odpadów medycznych zaliczamy wszystkie materiały zainfekowane, opatrunkowe, bieliznę zabiegową, części amputacyjne i nieczystości zwierząt doświadczalnych oraz zarażonych.
W myśl ustawy o odpadach odpady dzielimy na niebezpieczne oraz inne niż niebezpieczne. Pozornie jest to prosty podział, lecz w praktyce trudny do stosowania z powodu bardzo dużej różnorodności odpadów. Najczęściej wszystkie odpady pochodzące z sal zabiegowych, operacyjnych i pooperacyjnych oraz sal chorych są traktowane jako niebezpieczne. W zależności od klasyfikacji odpadów mogą być one przekazywane do zbiórki selektywnej, składowane, kompostowane lub spalane w spalarni odpadów komunalnych albo niebezpiecznych.
Zła klasyfikacja odpadu, czyli np. znalezienie się odpadu zainfekowanego wirusem tam gdzie nie jest on należycie zabezpieczony i, co jeszcze ważniejsze, prawidłowo oznaczony stwarza potencjalne zagrożenie. Prawidłowe oznaczenie pozwala na ustalenie dalszego bezpiecznego postępowania z takim odpadem. Źle sklasyfikowany odpad naraża na zakażenie w pierwszej kolejności personel pracujący bezpośrednio przy zbiórce odpadów, a następnie nieświadomych niczego pracowników składowisk komunalnych, czy też inne przypadkowe osoby.
Z przeprowadzonej analizy odpadów dostarczanych do spalarni w Gorzowie wynika, że placówki medyczne wytwarzają odpady o wzrastającej zawartości tworzyw sztucznych. Wynika to z coraz powszechniejszego stosowania sprzętu jednorazowego użytku. Problemem jest też możliwość występowania w odpadach szeregu związków chemicznych stosowanych w lecznictwie, które mogą stanowić źródło zagrożenia dla ekosystemu.
Aktualnie Spalarnia Odpadów Medycznych przy ul. Dekerta 1 w Gorzowie spala głównie odpady medyczne. Odpady te odbierane są ze szpitali, gabinetów lekarskich, aptek, lecznic weterynaryjnych itp. Niewielkie ilości odpadów kierowane są do spalania z innych firm. Zestawienie dostawców zawiera 202 pozycje obejmując terytorialnie województwa: lubuskie, zachodniopomorskie, dolnośląskie i wielkopolskie. Łącznie w 2001 r. dostarczono do spalarni ponad 780 Mg odpadów. Ich spalenie wymagało pracy spalarni na pełnym obciążeniu przez ponad 260 dni w roku.
W oparciu o własne badania, a także o dostępne informacje literaturowe w tabeli VII.4.1. zestawiono podstawowe dane o składzie odpadów medycznych.
Spalanie jako proces energetyczny nie jest pozbawione wad, których usunięcie wymaga właściwej organizacji. Doskonalenie procesu spalania oraz poszerzenie wiedzy i zdobycie większej ilości informacji o jego przebiegu powoduje, że procesy spalania odpadów są coraz sprawniej prowadzone i bezpieczniejsze ekologicznie. Proces spalania nie może być przypadkowy, a jego realizacja musi przewidywać znane, jak również trudne do przewidzenia reakcje syntezy czy destrukcji związków. Skład odpadów z procesu spalania to zazwyczaj cała gama pierwiastków i związków chemicznych, dlatego też w produktach spalania mogą się pojawiać: metale ciężkie, związki azotu, siarki, fluoru i chloru, w tym toksyczne dioksyny i furany (PCDDs, PCDFs). Stosowanie odpowiednich parametrów procesu, decydujących o jego kinetyce, oraz stosowanie systemów oczyszczania spalin gwarantują niską toksyczność produktów spalania.


Tabela VII.4.1.
Skład morfologiczny wybranych grup odpadów [%]


fot. Stanisław Wołoszyn
Spalarnia odpadów medycznych w Gorzowie

Współczesny proces termicznej utylizacji odpadów składa się z czterech podstawowych etapów:
1. spalania lub innej metody,
2. oczyszczania gazów spalinowych,
3. utylizacji stałych i ciekłych pozostałości poprocesowych,
4. wykorzystania wytworzonej energii.
Podstawowym celem zastosowania procesu spalania odpadów jest zmniejszenie ich objętości i masy z równoczesną minimalizacją negatywnego oddziaływania produktów procesu na środowisko.
Spalarnia odpadów medycznych w Gorzowie to instalacja typu Hoval GG-14. Przeznaczona jest do termicznego unieszkodliwiania odpadów medycznych i innych odpadów przemysłowych. Dobór wielkości urządzenia wynika ze średniej wartości opałowej odpadów przeznaczonych do spalania. Instalacja umożliwia bezpieczne unieszkodliwianie odpadów w miejscu ich powstania, bez potrzeby korzystania z usług wyspecjalizowanych firm. Odzysk znacznej ilości energii cieplnej z procesu spalania przynosi dodatkowe korzyści dla inwestora. Ilość spalanych odpadów w trakcie pełnego cyklu wynosi 3000 kg/dobę (950 Mg/rok). Rodzaj procesu unieszkodliwiania odpadów to dwustopniowe pirolityczne spalanie metodą Hoval Multizon, automatycznie sterowane i regulowane, z odzyskiem ciepła oraz trójstopniowym oczyszczaniem gazów spalinowych (suchy filtr oraz płuczka przeciwprądowa z dwoma wykraplaczami).
Pierwszy stopień spalania stanowi komora pirolityczna z urządzeniem załadowczym i palnikiem inicjującym (startowym) o następujących parametrach: objętość komory 9,7 m3, objętość urządzenia załadowczego 1,1 m3, temperatura w komorze 650-700oC, wtrysk wody do komory przy temperaturze 690-695oC.
Drugi stopień spalania to termoreaktor typu TR 14 o następujących parametrach pracy: 2-4 s przy temperaturze 1200-1400oC. Objętość termoreaktora wynosi 7,5 m3. Pierwszy palnik zapala gazy ze spalin, drugi palnik utrzymuje zadaną temperaturę 1200-1225oC, trzeci palnik jest używany wyłącznie do szybszego rozruchu instalacji (zastosowany tylko w tym obiekcie - instalacja prototypowa).
Do oczyszczania spalin zastosowano suchy filtr i dwustopniową płuczkę przeciwprądową z automatycznym utrzymaniem poziomu neutralizacji (technologia bezściekowa). Ilość oczyszczanych gazów to ok. 3000 Nm3/h. Instalacja oczyszczania spalin składa się z trzech stopni. Pierwszy stopień to dwukomorowy suchy filtr tkaninowy z aparaturą kontrolno-regulującą. Drugi stopień to strefa chłodzenia z przewężeniem Venturi'ego (tzw. Quench), a trzeci stopień stanowi wieżowa płuczka przeciwprądowa z zasobnikiem cieczy, częścią absorpcyjną, systemem recyrkulacji roztworu reagenta, wentylatorem odciągowym i dwustopniowym odkraplaczem. Jako reagenty używane są: wodorotlenek wapnia i tzw. sorbalit - mieszanina węgla aktywnego i mączki węglanu wapnia. Instalacja GG-14 zużywa ok. 25 dm3/h 25% roztworu NaOH i 50 kg sorbalitu w ciągu 24 h pracy.
Indywidualny monitoring każdej operacji zapewnia optymalne warunki spalania, niezależne od składu mieszaniny odpadów, oraz bezdymny i wolny od zanieczyszczeń proces. Wyniki pomiarów przeprowadzonych w trakcie pracy spalarni potwierdziły, że gwarantowane przez producenta stężenia zanieczyszczeń w spalinach nie są przekraczane.
Spalanie odpadów medycznych w spalarni w Gorzowie ma następujący przebieg. Do instalacji spalania odpady wprowadzane są mechanicznie przy pomocy wywrotnicy napędzanej siłownikami hydraulicznymi. Zawartość kontenera wsypywana jest do zamykanej komory załadowczej, z której stempel przepycha ładunek do komory pirolizy. W trakcie wprowadzania odpadów do komory pirolizy komora załadowcza zamyka się automatycznie.
Cały zespół komory załadowczej i komory pirolizy znajduje się w warunkach podciśnienia, przez co unika się pylenia oraz rozprzestrzeniania innych zanieczyszczeń do pomieszczenia spalarni. Odpady są ogrzewane do temperatury zapłonu w komorze pirolizy. Tlen z powietrzem pierwotnym podawany jest do komory pirolizy w ilości niezbędnej do podtrzymywania reakcji termicznego rozkładu i zgazowania odpadów. Wytworzone gazy palne, posiadające wysoką wartość energetyczną, doprowadzane są do termoreaktora. W nim mieszane są z doprowadzanym powietrzem wtórnym i dopalane palnikami gazowymi. Zależnie od zapotrzebowania tlenu do strefy spalania doprowadzane jest dodatkowe powietrze tercjalne. Dopalone gazy kierowane są do wymiennika ciepła, na wyjściu z którego ich temperatura wynosi około 250oC. Dalsze ochłodzenie spalin następuje w komorze chłodzenia, skąd przesyłane są one do filtra suchego. Filtr zawiera 120 rękawów wykonanych z teflonu, na które podawany jest odczynnik filtrujący - sorbalit. Przefiltrowane gazy przepływają do komory płuczki, tu proces deszczowania cieczą obiegową w temperaturze 60oC usuwa pyły oraz część substancji reagujących z cieczą, wytwarzając nierozpuszczalne sole. Odczyn wody korygowany jest automatycznie do poziomu pH 7,0. Oczyszczone spaliny emitorem trafiają do atmosfery. Po ostudzeniu wnętrza komory pirolizy, całkowicie sterylny popiół usuwany jest mechanicznie do kontenera. Płaska powierzchnia chłodzonego powietrzem rusztu ułatwia to zadanie. Osady pofiltracyjne z suchego filtra składuje się w wyznaczonych deponatorach.


fot. Stanisław Wołoszyn
Urządzenie załadowcze

Zalety instalacji:
- utrzymanie emisji spalin na minimalnym poziomie dzięki rozdzieleniu procesu termicznego rozkładu odpadów i spalania jego produktów oraz stałej kontroli parametrów tych procesów,
- ograniczenie zawartości cząstek stałych unoszonych ze strumieniem gazów, dzięki zmniejszeniu ilości powietrza pierwotnego, doprowadzanego do strefy pirolitycznego rozkładu odpadów,
- ograniczenie ilości zanieczyszczeń gazowych w spalinach, dzięki zupełnemu spalaniu w termoreaktorze substancji palnych,
- całkowite spalanie odpadów i uzyskanie sterylnego popiołu,
- stabilność procesu, który może być stosowany do unieszkodliwiania szerokiej gamy odpadów,
- masowa i objętościowa redukcja odpadów,
- wykorzystanie ciepła z procesu unieszkodliwiania do produkcji pary lub gorącej wody, dzięki czemu uzyskuje się obniżenie kosztów utylizacji.
Przedstawiony obiekt, wybudowany jako pierwszy w kraju, spełnił pokładane w nim oczekiwania rozwiązując problem unieszkodliwiania odpadów medycznych powstających na terenie znacznej części województwa. Zakończony w ostatnich dniach przegląd ekologiczny w pełni potwierdził wypełnianie przez spalarnię Dyrektywy 2000/76/EC Unii Europejskiej oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska (Dz. U. 87, poz. 957 z 2001 r.).


fot. Stanisław Wołoszyn
Wiata na odpady

Literatura

1. Grochowalski A., Analiza uciążliwości obiektu technologicznego w Gorzowie Wlkp., Politechnika Krakowska, Kraków 1994
2. Opis technologii wchodzącej w skład instalacji spalarni w Gorzowie Wlkp., Materiały źródłowe firmy Schliestl-Hoval, 1994
3. Wandrasz J. W., Gaska K., Usuwanie i unieszkodliwienie odpadów medycznych, Przegląd Komunalny, Dodatek nr 3(5) s. 3-31, 1998
4. Wandrasz J. W., Spalanie odpadów alternatywa czy konieczność, XII Konferencja ekologiczna, Łódź 1996
5. Wyderko W., Klat M., Ocena eksploatacji instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów medycznych na przykładzie urządzenia pracującego przy Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Gorzowie Wlkp., V Ogólnopolska Konferencja Unieszkodliwiania i Utylizacji Odpadów Medycznych - materiały konferencyjne s. 111-118, Poznań 1998