do góry

STAN ŚRODOWISKA W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM W LATACH 2002-2003

 

III. HAŁAS I PROMIENIOWANIE


Ekran akustyczny na fragmencie obwodnicy zachodniej
fot. Wojciech Jankowiak

 

1. Hałas

Krystyna Dziewiałtowska-Gintowt

 

1.1. Stan zagrożenia hałasem środowiskowym

     Normatywne poziomy hałasu w środowisku w latach 2002-2003 określały:
      - rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 13 maja 1998 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 66, poz. 436),
      - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 stycznia 2002 r. w sprawie wartości progowych poziomów hałasu (Dz. U. Nr 8, poz. 81).
     Wartości dopuszczalne, zwłaszcza w przypadku hałasu komunikacyjnego, są często bardzo trudne do dotrzymania i wymagają dużych nakładów finansowych. Można je stosować rygorystycznie przy kształtowaniu klimatu akustycznego na nowo zagospodarowywanych terenach. Wprowadzenie wartości progowych, wyższych od dopuszczalnych, ma służyć opracowaniu wieloletnich programów ochrony środowiska przy podejmowaniu działań ochronnych, w pierwszej kolejności dla obszarów najbardziej zagrożonych hałasem.
     W tabeli III.1.1. przedstawiono dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku, a w tabeli III.1.2. wartości progowe. Wybrano tylko wartości określone w przypadku takich źródeł hałasu, jak drogi i linie kolejowe oraz obiekty stacjonarne.

rzeznaczenie terenu

opuszczalny poziom hałasu wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A w dB

rogi lub linie kolejowe

pozostałe obiekty i grupy źródeł hałasu

pora dnia -
przedział czasu odniesienia równy
16 godzinom

ora nocy -
rzedział czasu odniesienia równy
8 godzinom

pora dnia -
przedział czasu odniesienia równy
8 najmniej korzystnym godzinom dnia

pora nocy -
przedział czasu odniesienia równy
1 najmniej korzystnej godzinie nocy

a. Obszary A ochrony uzdrowiskowej
b. Tereny szpitali poza miastem

50

40

40

35

a. Tereny wypoczynkowo-rekreacyjne     poza miastem
b. Tereny zabudowy mieszkaniowej     jednorodzinnej
c. Tereny zabudowy związanej ze     stałym lub wielogodzinnym     pobytem dzieci i młodzieży
d. Tereny domów opieki
e. Tereny szpitali w miastach

55

45

45

40

a. Tereny zabudowy mieszkaniowej     wielorodzinnej i zamieszkania     zbiorowego
b. Tereny zabudowy mieszkaniowej     jednorodzinnej z usługami     rzemieślniczymi
c. Tereny zabudowy zagrodowej

60

50

50

40

a. Tereny w strefie śródmiejskiej     miast powyżej 100 tys.     mieszkańców ze zwartą zabudową     mieszkaniową i koncentracją     obiektów administracyjnych,     handlowych i usługowych

65

55

55

45

Tabela III.1.1.
Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku

Przeznaczenie terenu

Progowy poziom hałasu wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A w dB

Drogi lub linie kolejowe

pozostałe obiekty i grupy źródeł hałasu

pora dnia -
przedział czasu odniesienia równy
16 godzinom

pora nocy -
przedział czasu odniesienia równy
8 godzinom

pora dnia -
przedział czasu odniesienia równy
8 najmniej korzystnym godzinom dnia, kolejno po sobie następującym

pora nocy -
przedział czasu odniesienia równy
1 najmniej korzystnej godzinie nocy

Obszary A ochrony uzdrowiskowej

60

50

50

45

Tereny wypoczynkowo-rekreacyjne poza miastem

60

50

-

-

Tereny zabudowy związanej ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży

Tereny zabudowy szpitalnej i domów opieki społecznej

65

60

60

50

Tereny zabudowy mieszkaniowej

75

67

67

57

Tabela III.1.2.
Progowe poziomy hałasu w środowisku

     Badania środowiska Gorzowa, pod kątem uciążliwości akustycznej, prowadzone w latach 2002-2003 dotyczyły obiektów prowadzących działalność gospodarczą oraz hałasu ulicznego. Pomiary poziomu hałasu prowadzone były w ramach planowej działalności kontrolnej, interwencji oraz badań stanu środowiska. W badaniach kontrolnych i monitoringowych mierzono następujące parametry akustyczne (poziomy dźwięku A) w decybelach:
      - równoważny poziom dźwięku A (LAeq) - uśredniony w okresie normatywnym poziom dźwięku,
      - maksymalny poziom dźwięku A (LAmax),
      - minimalny poziom dźwięku A (LAmin).

 

1.2. Emisja hałasu

     W latach 2002-2003 WIOŚ przeprowadził na terenie miasta kontrole z pomiarami w zakresie emisji hałasu do środowiska w 17 zakładach, w tym w większości kontrole były podjęte w ramach interwencji. Niektóre z kontroli interwencyjnych przeprowadzono wspólnie z Wydziałem Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego. Część z pomiarów kontrolnych wykazała przekroczenia dopuszczalnych wartości równoważnego poziomu dźwięku LAeq emitowanego do środowiska. W 3 zakładach stwierdzono przekroczenia dla pory dziennej, a w 10 dla pory nocnej. W 44 przebadanych punktach pomiarowych stwierdzono przekroczenia średnio o 6,5 dB. Maksymalna wartość przekroczenia wynosiła 22,7 dB. Wykonane badania wykazały nadmierne narażenie na hałas 1574 osób zamieszkałych w budynkach przyległych do punktów pomiarowych.


Rysunek III.1.1.
Branże zakładów skontrolowanych w latach 2002-2003

     Jak wynika z przedstawionych wyżej danych, kontrole dotyczyły zakładów różnej wielkości charakteryzujących się różnorodną działalnością. Część zakładów w wyniku działań kontrolnych zlikwidowało uciążliwość lub ją zmniejszyło. Szczegółowe dane przedstawia tabela III.1.3 w (tabeli podano ostatnie wyniki pomiarów).
     Z przeprowadzonych kontroli wynika, że większość zakładów zlikwidowała w tym okresie uciążliwość akustyczną lub ją zmniejszyła. Dane o sposobie uzyskania efektów w tym zakresie przedstawia rysunek III.1.2.


Rysunek III.1.2.
Działania zmniejszające hałas

Nazwa zakładu
przekroczenia [dB]
podjęte działania zmniejszające emisję hałasu
Wcześniejsze
koniec 2003 r.
remont i modernizacja
dodatkowe zabezpieczenia
likwidacja urządzeń
działania organizacyjne
dzień
noc

Steinbor - Le Moulin
ul. Wyszyńskiego 111

22,7

0,0

0,0

+

+


+

Wspólnota Mieszkaniowa - zespół garaży
ul. Ogińskiego 101-113

21,0

0,0

0,0


+


+

Masarnia Podmiejska
ul. Podmiejska 18 A

6,1

2,2



+



Night Club Baccio
ul. Walczaka 20 B

21,9


0,0



+


PPHU Mars
ul. Wawrzyniaka 25

6,2


0,0




+

PPHU Legamix - sklep spożywczo-przemysłowy
ul. Paderewskiego 6/2

11,3


0,0



+


Piotr i Paweł - sklep
ul. Walczaka 13 b

5,0


0,7


+



Tabela III.1.3
Działania zmniejszające hałas

     W wyniku skarg ludności w latach 2002-2003 zarejestrowano 13 nowych źródeł uciążliwości w zakresie hałasu i wibracji. Dotyczyły one:
      - urządzeń grzewczych - 1,
      - głośnej muzyki i zachowania uczestników (dyskoteki, restauracje) - 2,
      - baz transportowych i garaży - 2,- działalności energetycznej - 1,
      - zakładów wytwórczych - 3,
      - skupu złomu - 1,
      - działalności handlowej - 5.
     Większość z tych skarg została załatwiona w wyniku jednorazowej lub wielokrotnej kontroli.

 

1.3. Pomiary hałasu komunikacyjnego

1.3.1. Monitoring szczególnej uciążliwości hałasu

     Monitoring szczególnej uciążliwości hałasu prowadzony jest celem sprawdzenia, czy na terenach sąsiadujących z trasami komunikacyjnymi nie występuje przekroczenie wartości progowych. Dla takich terenów powinno się w pierwszej kolejności podejmować działania, mające poprawić panujący na nich klimat akustyczny. W 2002 r. przeprowadzono badania w ramach monitoringu szczególnej uciążliwości hałasu komunikacyjnego przy drogach nowych, drogach które uległy istotnej modernizacji oraz drogach, dla których planowana jest w najbliższym czasie istotna przebudowa. Badania przeprowadzone zostały w rejonach:
      - nowej wschodniej przeprawy mostowej przez rzekę Wartę (Most Lubuski) i wylotów drogowych w kierunku Gdańska (ul. Walczaka, Podmiejska, Pomorska),
      - przebudowanej części trasy średnicowej północnej (ul. Roosevelta, Al. Odrodzenia),
      - przebudowanej trasy dzielnicowej zbiorczej (ul. Górczyńska, Piłsudskiego),
      - przebudowanej trasy alternatywnej wzdłuż Warty (ul. Jancarza, Spichrzowa, Składowa, Teatralna),
      - planowanego do przebudowy odcinka wylotowego drogi krajowej nr 3 w kierunku Poznania (ul. Grobla, Przemysłowa).
     Ulice Gorzowa na których wykonano pomiary, z zaznaczonymi przekrojami pomiarowymi przedstawia rysunek III.1.3.


Rysunek III.1.3.
Przekroje pomiarów hałasu komunikacyjnego w Gorzowie w 2002 r.

Nr punktu
pomiaro-wego

Odcinek pomiarowy

długość [km]

LAeq dla 8 h dnia [dB]

Natężenie ruchu [poj./h]

liczba budynków

liczba mieszkańców

przy krawędzi jezdni

przy
elewacji

ogółem

pojazdy ciężkie

%
ciężkich

1/1A

ul. Fredry (Staszica - Słowiańska)

0,38

70,5

62,1

546

25

4,6

6

360

2/2A

ul. Słowiańska

nowy odcinek

0,55

70,8


694

22

3,2

1

100

stary odcinek

0,15

61,1


49

0

0,0

0

0

3/3A

ul. Roosevelta

0,25

69,3

65,5

1332

50

3,8

2

70

4/4A

Al. Odrodzenia (Mieszka I - Wyszyńskiego)

0,33

69,9


1266

54

4,3

2

10

69,7

5/5A

Al. Odrodzenia (Wyszyńskiego - Piłsudskiego)

0,70

73,4


1297

48

3,7

0

0

72,0

6/6A

ul. Piłsudskiego (Walczaka - Czereśniowa)

1,00

72,2


1478

56

3,8

9

1590

ul. Wróblewskiego (Walczaka - Czereśniowa)

1,00

60,0

7/7A

ul. Walczaka (Piłsudskiego - Pomorska)

0,40

71,7

60,7

1776

107

6,0

5

350

8/8A

ul. Walczaka (Pomorska - Czereśniowa)

0,62

63,9


891

42

4,7

8

1000

71,2

7

520

9

ul. Pomorska - od strony Walczaka

0,40

71,8


596

46

7,7

16

70

10

ul. Pomorska - od strony torowiska tramwajowego

0,40

72,1


677

48

7,1

4

660

11/11A

ul. Podmiejska (Warszawska - Pomorska)

0,40

74,7

71,0

1692

168

9,9

15

320

12/12A

ul. Podmiejska (Pomorska - Podmiejska Boczna)

0,55

75,0

68,4

995

107

10,8

16

40

13/13A

ul. Podmiejska (Podmiejska Boczna - Sybiraków)

0,80

72,2


836

108

12,9

0

0

71,2


14/14A

Most Lubuski na Warcie

1,00

72,1

64,2

1071

129

12,0

4

460

15/15A

wiadukt nad Kanałem Ulgi na wys. Mostu Lubuskiego

0,60

72,5

62,0

689

90

13,1

2

2

16

ul. Grobla (Przemysłowa - Zielona)

0,60

73,9


822

103

12,5

8

130

17

ul. Grobla (Zielona - Wał Okrężny)

0,40

74,5


853

100

11,7

11

170

18/18A

ul. Przemysłowa (Fabryczna - Mazowiecka)

1,00

74,5

63,7

765

133

17,4

20

310

19/19A

ul. Jancarza

0,40

70,4


795

53

6,7

2

100

68,8

20/20A

ul. Składowa

0,30

71,3

71,6

873

38

4,4

1

30

21/21A

ul. Spichrzowa

0,87

67,2

65,2

529

13

2,5

8

120

22/22A

ul. Cichońskiego

0,16

65,9

60,1

397

3

0,8

10

90

23/23A

ul. Teatralna

0,40

68,4

66,4

578

9

1,6

16

600

24/24A

ul. Piłsudskiego (Czereśniowa - Górczyńska)

1,00

70,6

56,8

1190

55

4,6

17

2600

25/25A

ul. Górczyńska (Wróblewskiego - Piłsudskiego)

0,35

69,6

57,1

658

22

3,3

10

900

26/26A

ul. Górczyńska (Piłsudskiego - Okulickiego)

0,70

68,7

63,4

1410

53

3,5

11

1100

27/27A

ul. Górczyńska (Okulickiego - Walczaka)

0,80

69,4

53,9

767

86

12,5

12

1200

28/28A

ul. Czereśniowa

0,74

69,1

56,0

712

27

3,8

30

1290

29/29A

ul. Walczaka (Czereśniowa - Szarych Szeregów)

1,50

72,2

50,0

1277

72

5,6

13

350

30/30A

ul. Walczaka (Szarych Szeregów - granica miasta)

0,90

72,2

57,8

643

55

8,6

7

700

Tabela III.1.4.
Wyniki monitoringu szczególnej uciążliwości dla 8 h dnia - 2002 r.

Parametr

Jednostka

Wynik pomiaru

Ilość punktów pomiarowych przy krawędzi jezdni  

36

przy elewacji budynku

20

Równoważny poziom dźwięku przy krawędzi jezdni
[dB]

71,4

przy elewacji budynku

65,3

Ilość punktów z przekroczeniem wartości progowych przy krawędzi  

4

przy elewacji budynku

1

Długość ulic, przy których przeprowadzono pomiary hałasu
m
19 650
Natężenie ruchu pojazdów
poj./h
907
Udział pojazdów ciężkich
%
6,9
Ilość budynków, przy których przeprowadzono pomiary hałasu  
269
Szacunkowa ilość mieszkańców w ww. budynkach  
15 770
Tabela III.1.5.
Średnie wartości zmierzonych parametrów monitoringu szczególnej uciążliwości dla 8 h dnia - 2002 r.

Nr punktu pomiaro-wego

Odcinek pomiarowy

długość [km]

LAeq dla 16 h dnia [dB]

Natężenie ruchu [poj./h]

liczba budynków

liczba mieszkańców

przy krawędzi jezdni

przy
elewacji

ogółem

pojazdy ciężkie

%
ciężkich

1/1A

ul. Fredry (Staszica - Słowiańska)

0,38

70,5

62,1

546

25

4,6

6

360

3/3A

ul. Roosevelta

0,25

69,2

64,9

1332

50

3,8

2

70

9

ul. Pomorska - od strony Walczaka

0,40

70,9


531

38

6,8

16

70

10

ul. Pomorska - od strony torowiska tramwajowego

0,40

71,2


606

37

6,1

4

660

16

ul. Grobla (Przemysłowa - Zielona)

0,60

73,8


758

94

12,4

8

130

17

ul. Grobla (Zielona - Wał Okrężny)

0,40

74,1


755

98

13,0

11

170

26/26A

ul. Górczyńska (Piłsudskiego - Okulickiego)

0,70

68,5

63,2

1385

49

3,5

11

1100

Tabela III.1.6.
Wyniki monitoringu szczególnej uciążliwości dla 16 h dnia - 2002 r.


Parametr

Jednostka

Wynik pomiaru

Ilość punktów pomiarowych przy krawędzi jezdni  

6

przy elewacji budynku

2

Równoważny poziom dźwięku przy krawędzi jezdni
[dB]

72,2

przy elewacji budynku

64,1

Ilość punktów z przekroczeniem wartości progowych przy krawędzi  

0

przy elewacji budynku

0

Długość ulic, przy których przeprowadzono pomiary hałasu
m

2840

Natężenie ruchu pojazdów
poj./h

895

Udział pojazdów ciężkich
%

6,8

Ilość budynków, przy których przeprowadzono pomiary hałasu  

52

Szacunkowa ilość mieszkańców w ww. budynkach  

2200

Tabela III.1.7.
Średnie wartości zmierzonych parametrów monitoringu szczególnej uciążliwości dla 16 h dnia - 2002 r.


Nr punktu pomiaro-wego

Odcinek pomiarowy

długość [km]

LAeq dla 8 h nocy [dB]

Natężenie ruchu [poj./h]

liczba budynków

liczba mieszkańców

przy krawędzi jezdni

przy
elewacji

ogółem

pojazdy ciężkie

%
ciężkich

9

ul. Pomorska - od strony Walczaka

0,40

67,4


66

10

15,2

16

70

10

ul. Pomorska - od strony torowiska tramwajowego

0,40

65,5


99

12

12,1

4

660

16

ul. Grobla (Przemysłowa - Zielona)

0,60

70,2


150

51

34,0

8

130

17

ul. Grobla (Zielona - Wał Okrężny)

0,40

70,3


156

56

35,9

11

170

26/26A

ul. Górczyńska (Piłsudskiego - Okulickiego)

0,70

61,2

57,0

127

9

7,1

11

1100

Tabela III.1.8.
Wyniki monitoringu szczególnej uciążliwości dla 8 h nocy - 2002 r.


Parametr

Jednostka

Wynik pomiaru

Ilość punktów pomiarowych przy krawędzi jezdni  

6

przy elewacji budynku

2

Równoważny poziom dźwięku przy krawędzi jezdni
[dB]

67,4

przy elewacji budynku

57,8

Ilość punktów z przekroczeniem wartości progowych przy krawędzi  

0

przy elewacji budynku

0

Długość ulic, przy których przeprowadzono pomiary hałasu
m

2840

Natężenie ruchu pojazdów
poj./h

123

Udział pojazdów ciężkich
%

19,9

Ilość budynków, przy których przeprowadzono pomiary hałasu  

53

Szacunkowa ilość mieszkańców w ww. budynkach  

2200

Tabela III.1.9.
Średnie wartości zmierzonych parametrów monitoringu szczególnej uciążliwości dla 8 h nocy - 2002 r.

     Pomiary wykonano w dwóch wariantach:
      - pomiary ośmiogodzinne w godz. 8.00-16.00 w 30 przekrojach pomiarowych,
      - pomiary całodobowe z podziałem na porę dzienną (6.00-22.00) i nocną (22.00-6.00) w 6 przekrojach pomiarowych.
     Większa część badanych ulic Gorzowa sąsiaduje z terenami zabudowy mieszkalnej, o dopuszczalnym równoważnym poziomie dźwięku 60 dB dla pory dziennej i 50 dB dla pory nocnej. Wartości te w dzień są przekroczone we wszystkich punktach przy krawędzi jezdni oraz w 63% punktów przy elewacji budynków.
     Z analizy pomiarów wynika, że w przypadku tras sąsiadujących z terenami szkół może wystąpić przekroczenie wartości progowych poziomu dźwięku A, wynoszących 65 dB dla pory dziennej i 60 dB dla pory nocnej. Przekroczenia wartości progowych w porze dziennej stwierdzono przy granicy terenów szkół przy ul. Piłsudskiego, Czereśniowej, Teatralnej i Przemysłowej oraz przy elewacji szkoły na ul. Teatralnej. W porze nocnej badania monitoringu szczególnej uciążliwości w rejonach szkół nie były wykonywane.
     Z porównania badań w porze dziennej i nocnej wynika, że równoważny poziom dzwięku dla dnia i nocy różnił się o 4,8 dB przy krawędzi jezdni i o 6,3 dB przy elewacji budynku. Że względu na normę dla pory nocnej niższą o 10 dB niż dla dziennej, przekroczenie dopuszczalnego równoważnego dźwięku A dla nocy było wyższe niż w ciagu dnia. Natężenie ruchu w porze dziennej było ponad 7-krotnie wyższe niż w porze nocnej, ale w nocy prawie trzykrotnie wyższy był udział pojazdów ciężkich.
     Większe zróżnicowanie (o 5,7-8 dB) stwierdzono na trasach średnicowych i osiedlowych niż na trasach wylotowych (3,6-3,8 dB). Jest to związane ze znacznym udziałem ruchu pojazdów ciężkich (34,0-35,9%) w porze nocnej w porównaniu do pory dziennej (12,4-13,0%). Ruch ten ma największy wpływ na wartość równoważnego poziomu dźwięku A.

     W 2003 r. badania prowadzono w wytypowanych przekrojach ulic Gorzowa. Były to pomiary całodobowe, mające na celu zbadanie zmienności hałasu komunikacyjnego w ciagu doby na odcinkach o różnej strukturze ruchu (śródmiejskiej, osiedlowej, wylotowej). Badania te będą pomocne do optymalizacji metody pomiarowej przy sporządzaniu mapy akustycznej dla całego miasta. W każdym przekroju badania zostały wykonane w dwóch punktach: 1 m od krawędzi jezdni i w punkcie referencyjnym odległym o 10 m od krawędzi. Lokalizacja przekrojów pomiarowych została przedstawiona na rysunku III.1.4.


Rysunek III.1.4.
Lokalizacja przekrojów pomiaru hałasu komunikacyjnego w Gorzowie w 2003 r.

Nr przekroju
pomiaro-wego

Odcinek

długość [km]

LAeq dla 16 h dnia [dB]

Natężenie ruchu [poj./h]

liczba budynków

liczba mieszkańców

przy krawędzi jezdni

referencyjny

ogółem

pojazdy ciężkie

%
ciężkich

1

ul. 11 Listopada (rejon dawnego kina)

0,80

71,5

67,5

892

66

7,4

13

250

2

Al. Konstytucji 3 Maja (rejon ul. Chopina)

0,40

74,5

69,7

1057

222

21,0

5

20

3

ul Fredry 15 (Staszica - Długosza

0,20

67,8

63,7

665

15

2,3

6

360

4

ul. Sikorskiego (rejon parku)

0,40

73,5

66,4

1009

116

11,5

13

220

5

ul. Walczaka 13 (rejon ZOZ)

0,80

70,7

63,0

862

40

4,6

16

1680

6

ul. Warszawska (rejon kina Kopernik)

0,50

72,1

68,3

973

73

7,5

11

240

7

ul. Koniawska 22 (Grobla - Cicha)

0,60

73,7

68,1

1109

164

14,8

25

350

8

ul. Podmiejska 43 (Warszawska - Pomorska)

0,40

74,4

69,9

1302

106

8,1

30

640

9

ul. Walczaka 59 (za pętlą tramwajową w stronę granicy miasta)

2,00

70,6

64,1

567

37

6,5

9

950

10

ul. Bierzarina (stara brama Stolbudu)

1,00

68,6

64,9

495

29

5,9

0

0

Tabela III.1.10.
Wyniki monitoringu szczególnej uciążliwości dla 16 h dnia - 2003 r.


Parametr

Jednostka

Wynik pomiaru

Ilość punktów pomiarowych przy krawędzi jezdni  

10

przy elewacji budynku

10

Równoważny poziom dźwięku przy krawędzi jezdni
[dB]

71,7

przy elewacji budynku

66,6

Ilość punktów z przekroczeniem wartości progowych przy krawędzi  

0

przy elewacji budynku

0

Długość ulic, przy których przeprowadzono pomiary hałasu
m

7100

Natężenie ruchu pojazdów
poj./h

893

Udział pojazdów ciężkich
%

9,7

Ilość budynków, przy których przeprowadzono pomiary hałasu  

128

Szacunkowa ilość mieszkańców w ww. budynkach  

4710

Tabela III.1.11.
Średnie wartości zmierzonych parametrów monitoringu szczególnej uciążliwości dla 16 h dnia - 2003 r.


Nr przekroju pomiaro-wego

Odcinek

dług. [km]

LAeq dla 8 h nocy [dB]

Natężenie ruchu [poj./h]

liczba budynków

liczba mieszkańców

przy krawędzi jezdni

referencyjny

ogółem

pojazdy ciężkie

%
ciężkich

1

ul. 11 Listopada (rejon kina)

0,80

66,3

61,4

136

23

16,9

13

250

2

al. Konstytucji 3 Maja (rejon ul. Chopina)

0,40

72,0

67,7

276

107

38,8

5

20

3

ul Fredry 15 (Staszica - Długosza

0,20

62,6

58,3

590

6

4,3

6

360

4

ul. Sikorskiego (rejon parku)

0,40

70,8

66,7

242

74

30,6

13

220

5

ul. Walczaka 13 (rejon ZOZ)

0,80

64,2

58,1

146

11

7,5

16

1680

6

ul. Warszawska (rejon kina Kopernik)

0,50

64,3

60,6

121

13

10,7

11

240

7

ul. Koniawska 22 (Grobla - Cicha)

0,60

70,9

65,6

264

99

60,4

25

350

8

ul. Podmiejska 43 (Warszawska - Pomorska)

0,40

66,6

61,3

120

20

16,7

30

640

9

ul. Walczaka 59 (za pętlą tramwajową w stronę granicy miasta)

2,00

65,0

59,6

110

14

12,7

9

950

10

ul. Bierzarina (stara brama Stolbudu)

1,00

53,7

49,7

18

0

0,0

0

0

Tabela III.1.12.
Wyniki monitoringu szczególnej uciążliwości dla 8 h nocy - 2003 r.


Parametr

Jednostka

Wynik pomiaru

Ilość punktów pomiarowych przy krawędzi jezdni  

10

przy elewacji budynku

10

Równoważny poziom dźwięku przy krawędzi jezdni
[dB]

65,6

przy elewacji budynku

60,9

Ilość punktów z przekroczeniem wartości progowych przy krawędzi  

3

przy elewacji budynku

1

Długość ulic, przy których przeprowadzono pomiary hałasu
m

4710

Natężenie ruchu pojazdów
poj./h

149

Udział pojazdów ciężkich
%

24,8

Ilość budynków, przy których przeprowadzono pomiary hałasu  

129

Szacunkowa ilość mieszkańców w ww. budynkach  

4710

Tabela III.1.13.
Średnie wartości zmierzonych parametrów monitoringu szczególnej uciążliwości dla 8 h nocy - 2003 r.


Nr prze-
kroju pomiaro-wego

Wypadkowe natężenie ruchu komunikacyjnego [poj./h] w przedziale czasowym:

0600-1000

1000-1100

1100-1200

1200-1300

1300-1400

1400-1800

1800-2200

2200-2400

0000-0200

0200-0400

0400-0600

1

703

856

939

921

937

1192

759

219

50

32

243

2

741

1143

1022

1205

1226

1385

951

513

103

123

364

3

213

816

688

661

690

746

986

424

73

1

62

4

709

1206

1290

1248

1158

1345

757

323

143

97

404

5

361

822

798

768

866

1059

1216

359

143

6

80

6

884

1123

1166

1329

1045

1388

454

328

50

32

74

7

1203

1404

1476

1326

1362

1233

608

314

163

212

367

8

1249

1884

1461

1757

1670

1888

376

195

83

59

142

9

652

744

762

572

540

762

199

208

115

61

54

10

713

522

390

474

553

619

165

67

1

2

2

średnio

743

1052

999

1026

1005

1162

647

295

92

63

179

Tabela III.1.14.
Rozkład wypadkowego natężenia ruchu w ciągu doby w wybranych przekrojach ulicznych - 2003 r.

Nr prze-
kroju pomiaro-wego

Natężenie ruchu komunikacyjnego pojazdów ciężkich [poj./h] w przedziale czasowym:

0600-1000

1000-1100

1100-1200

1200-1300

1300-1400

1400-1800

1800-2200

2200-2400

0000-0200

0200-0400

0400-0600

1

72

44

74

68

90

78

44

38

2

8

43

2

230

236

139

251

253

306

134

158

26

43

201

3

13

36

25

24

21

11

9

3

0

1

18

4

110

144

162

120

120

133

85

84

30

42

139

5

36

30

24

12

32

50

50

40

0

0

2

6

72

107

80

92

84

91

38

24

8

9

12

7

157

222

240

204

180

158

130

108

66

127

96

8

110

161

110

131

134

129

50

24

16

11

27

9

65

30

12

12

42

51

7

20

17

5

15

10

42

72

30

32

68

17

8

0

0

0

0

średnio

91

108

90

95

102

102

56

50

17

25

55

Tabela III.1.15.
Rozkład natężenia ruchu komunikacyjnego pojazdów ciężkich w ciągu doby w wybranych przekrojach ulicznych - 2003 r.

Nr prze-
kroju pomiaro-
wego

Równoważny poziom dźwięku A [dB] (punkty przy jezdni) w przedziale czasowym:

0600-1000

1000-1100

1100-1200

1200-1300

1300-1400

1400-1800

1800-2200

2200-2400

0000-0200

0200-0400

0400-0600

1

72,4

70,2

70,1

70,6

70,5

71,7

71,4

66,0

63,8

67,8

66,8

2

74,0

73,1

73,4

73,6

73,5

74,7

75,6

73,7

66,2

69,2

74,5

3

65,3

66,3

66,1

67,0

66,7

68,4

69,7

67,0

58,2

59,4

58,5

4

74,0

72,7

72,9

72,5

72,9

73,8

73,2

71,5

65,6

68,5

73,7

5

69,6

68,8

68,1

68,6

68,6

71,2

72,4

68,3

62,3

56,6

62,1

6

71,8

72,9

72,4

72,8

72,7

73,1

70,4

68,6

61,3

61,1

59,2

7

74,6

72,7

73,0

72,6

73,1

73,7

73,3

71,7

69,5

71,2

71,1

8

75,7

74,6

74,6

74,6

74,5

75,2

70,7

70,4

66,3

61,3

62,8

9

71,2

69,8

69,9

69,6

69,5

72,2

68,4

65,7

67,3

63,6

61,2

10

70,4

68,0

66,5

67,4

69,9

69,8

63,0

58,2

50,1

51,6

45,7

średnio

72,9

71,6

71,5

71,6

71,8

72,8

71,8

69,6

65,1

66,1

68,8

Tabela III.1.16.
Rozkład równoważnego poziomu dźwięku A przy jezdni w ciągu doby w wybranych przekrojach ulicznych - 2003 r.

Nr prze-
kroju pomiaro-
wego

Równoważny poziom dźwięku A [dB] (punkty referencyjne) w przedziale czasowym:

0600-1000

1000-1100

1100-1200

1200-1300

1300-1400

1400-1800

1800-2200

2200-2400

0000-0200

0200-0400

0400-0600

1

68,1

67,6

67,5

68,0

68,0

68,3

64,9

64,0

59,1

56,7

62,5

2

69,0

70,3

70,0

70,6

70,2

70,8

68,4

69,9

62,5

67,6

68,1

3

62,0

62,7

62,5

63,6

63,0

64,8

64,3

63,0

54,7

52,1

53,5

4

66,7

66,5

66,6

66,2

66,7

67,0

65,4

68,5

61,5

64,1

68,9

5

61,4

61,7

62,2

62,5

62,7

64,3

63,4

61,8

58,0

49,5

55,5

6

69,0

67,6

67,2

67,2

68,0

69,6

66,4

65,1

56,2

56,5

56,7

7

69,2

66,7

67,6

66,8

67,2

68,8

66,9

67,0

64,1

65,7

65,2

8

70,7

70,9

70,9

70,8

70,5

71,0

65,0

64,7

61,4

56,0

58,6

9

64,8

60,6

60,7

60,4

60,5

66,6

61,7

62,9

59,5

57,0

55,3

10

66,5

64,6

63,9

64,1

66,2

66,0

59,6

53,4

46,5

47,9

46,9

średnio

67,6

67,1

67,0

67,1

67,3

68,3

65,2

65,6

60,1

61,5

63,3

Tabela III.1.17.
Rozkład równoważnego poziomu dźwięku A w punktach referencyjnych w ciągu doby w wybranych przekrojach ulicznych - 2003 r.

     Dobowa zmienność hałasu komunikacyjnego związana jest ściśle z natężeniem ruchu. Rozkład poziomu hałasu oraz natężenia ruchu dla wartości uśrednionych z wszystkich przekrojów pomiarowych przedstawiają rysunki III.1.5 i III.1.6.


Rysunek III.1.5.
Rozkład dobowy natężenia ruchu dla wartości uśrednionych z badanych przekrojów pomiarowych - 2003 r.


Rysunek III.1.6.
Rozkład dobowy poziomu hałasu ruchu dla wartości uśrednionych z badanych przekrojów pomiarowych - 2003 r.

     Z porównania badań w porze dziennej i nocnej wynika, że równoważny poziom dźwięku dla dnia i nocy różnił się o 6,1 dB przy krawędzi jezdni i o 5,7 dB w punktach referencyjnych. Ze względu na różnicę między normą dla pory nocnej i dziennej, wynoszącą 10 dB, przekroczenie dopuszczalnego równoważnego dźwięku A w nocy jest wyższe niż w ciągu dnia. Natężenie ruchu w porze dziennej było 6-krotnie większe niż w porze nocnej, a udział pojazdów ciężkich był ponad dwuipółkrotnie wyższy w nocy.
     W 2003 r. przekroczenia wartości progowych w porze nocnej wystąpiły w 3 punktach przy krawędzi jezdni: Al. Konstytucji 3 Maja (o 5,0 dB), ul. Sikorskiego (o 3,8 dB), ul. Koniawskiej (o 3,9 dB) i w punkcie referencyjnym przy Al. Konstytucji 3 Maja (o 0,7 dB),
     Analiza wartości przedstawionych na powyższym wykresie wskazuje, że przy krawędzi jezdni równoważny poziom dźwięku utrzymuje się na bardzo podobnym poziomie w godzinach 6.00-22.00, z dwoma szczytami (wzrost o 1 dB) w godz. 6.00-10.00 i 14.00-18.00. W przypadku przekrojów referencyjnych okres ten trwa od godz. 6.00 do 18.00. W porze nocnej różnice w poszczególnych przedziałach czasu są znacznie wyraźniejsze. Dla poszczególnych przekrojów sytuacja znacznie się różni. Prawie stały poziom hałasu przez całą dobę stwierdzono na ul. Sikorskiego, Koniawskiej i Al. Konstytucji 3 Maja.
     Porównanie wyników badań z lat 2002-2003 z 8 i 16 h pory dziennej z wybranych przekrojów wskazuje, że przy skróceniu czasu pomiarów do 8 h następuje zawyżenie poziomu dźwięku średnio o 0,5 dB (od 0,1 do 1,2 dB). Różnica ta jest na tyle niewielka, że jest możliwe zmniejszenie długotrwałości pomiarów na rzecz przeprowadzenia ich w większej ilości punktów.

 

1.3.2. Inne badania hałasu komunikacyjnego

     W ramach pomiarów zleconych wykonano badania mające sprawdzić skuteczność ekranu akustycznego, wykonanego przy Szkole Podstawowej nr 13, w związku z prowadzoną modernizacją drogi. Badania były prowadzone całodobowo, w trzech etapach:
      - w sierpniu 2002 r. - przed zakończeniem modernizacji, gdy cały ruch odbywał się jedną jezdnią bliżej szkoły,
      - w kwietniu 2003 r. - po zakończeniu modernizacji i przed zamontowaniem ekranu,
      - we wrześniu 2003 r. - po zamontowaniu ekranu.
     Wyniki badań przedstawia tabela III.1.18. Z wykonanych badań wynika, że wybudowany ekran spowodował przy elewacji górnej kondygnacji budynku szkoły - tj. w rejonie najmniejszego ekranowania - spadek równoważnego poziom dźwięku A o 4,1 dB dla pory dziennej i o 3,8 dB dla pory nocnej.

Lokalizacja punktu pomiarowego

Równoważny poziom dźwięku [dB]

LAeq16 dla pory dziennej

LAeq8 dla pory nocnej

08.2002

03.2003

09.2003

08.2002

03.2003

09.2003

ul. Piłsudskiego przy ogrodzeniu szkoły, 1,5 m n.p.t.

64,5

64,3

-

58,2

57,0

-

2 m od elewacji budynku szkoły, 6,5 m n.p.t.

60,6

60,0

55,9

55,2

53,1

49,3

w połowie odległości między ekranem i elewacją budynku szkoły, 6,5 m n.p.t.

-

-

53,8

-

-

46,1

Tabela III.1.18.
Wyniki pomiarów badań poziomu dźwięku związanych z budową ekranu akustycznego przy Szkole Podstawowej nr 13 przy ul. Piłsudskiego  

 

1.4. Inwestycje zmieniające układ komunikacyjny miasta

     W ostatnich latach prowadzonych jest szereg inwestycji, zmieniających w istotny sposób układ komunikacyjny miasta. Część z nich została już zrealizowana, pozostałe są w trakcie realizacji.
     Trasa alternatywna - realizowana od 1997 r. - budowana jest w celu wyeliminowania ruchu ciężkiego z ul. Sikorskiego i ma służyć do płynnego przeprowadzenia przez miasto ruchu tranzytowego z kierunku przejścia granicznego w Kostrzynie n/O w kierunku Poznania i Zielonej Góry, do czasu wybudowania obwodnicy zachodniej. Wykonanie trasy obejmuje budowę ul. Jancarza i modernizację ul. Składowej do ul. Cichońskiego, wraz z przebudową mostku na Kłodawce, budowę nowego odcinka ul. Składowej do ul. Teatralnej, skąd ruch jest kierowany na rondo Santockie. Długość trasy wynosi ponad 2,4 km. Do końca 2003 r. ukończono budowę ul. Jancarza i wykonano zjazd z ronda Santockiego w ul. Teatralną.
     Trasa średnicowa północna - realizowana od 1996 r. - budowana jest celem odciążenia ruchu miejskiego na ulicach Śródmieścia oraz usprawnienia połączenia komunikacyjnego osiedli Górczyn i Staszica. Do tej pory wybudowano większą część trasy obejmującą Al. Odrodzenia oraz ulice Roosevelta i Słowiańską, czyli odcinek od ul. Piłsudskiego do Myśliborskiej. Do realizacji pozostał 400-metrowy fragment trasy przebiegający z Al. Odrodzenia przez park Kopernika do ul. Pomorskiej. Obecnie wykonywana jest dokumentacja techniczna tego zadania. Inwestycja realizowana będzie wraz z przebudową ul. Walczaka na odcinku od planowanego ronda na skrzyżowaniu ulic Walczaka i Pomorskiej do skrzyżowania z ul. Czereśniową. Planowany okres realizacji to lata 2005-2006.
     Wschodnia obwodnica - realizowana jest od 1987 r. - od ul. Kasprzaka przez nowy układ drogowy i mosty na kanale Ulgi i Warcie, ul. Podmiejską i Bierzarina do ul. Walczaka. Budowana jest celem odciążenia centrum miasta z ruchu tranzytowego, odciążenia ul. Walczaka i łatwiejszy wyjazd w kierunku Gdańska. We wrześniu 1999 r. nastąpił odbiór i uruchomienie odcinka od ul. Zielonej do Warszawskiej. W 2000 r. zostało uruchomione skrzyżowanie ulic Warszawska - Podmiejska. W latach 2002-2003 przeprowadzano modernizację wylotów drogi krajowej nr 22 na obwodnicę wschodnią, polegającą na przebudowie ulic: Kasprzaka, Walczaka, Podmiejskiej i Bierzarina. Pozostał jeszcze II etap realizacji projektu obejmujący przebudowę ul. Podmiejskiej wraz ze zmianą konstrukcji jezdni oraz wykonanie ciągów pieszo-rowerowych na odcinku od ronda Santockiego do ronda przy ul. Bierzarina. Ponadto w dolnym odcinku ulicy jezdnia zostanie poszerzona do czteropasowej. Zmodernizowane zostanie również torowisko i trakcja tramwajowa.


Widok na ul. Kasprzaka z estakady obwodnicy zachodniej
fot. Tomasz Jocz    
  

Przebudowa ulic Górczyńskiej i Piłsudskiego - prowadzona była w latach 2001-2003 w związku z powstaniem w tym rejonie dużych centrów handlowych oraz osiedli mieszkaniowych. Obejmowała wybudowanie drugich jezdni ul. Górczyńskiej, Czartoryskiego (fragment) i Piłsudskiego, dwóch przejść podziemnych i rond.
     Zachodnia obwodnica - realizowana od 2001 r. - arteria komunikacyjna o decydującym znaczeniu dla miasta, spowoduje uwolnienie Gorzowa głównie od ruchu tranzytowego na kierunku północ-południe oraz ułatwi przejazd rzesz turystów udających się nad Bałtyk. Całkowita długość obwodnicy wynosi 11,9 km - jezdnia o szerokości 7,0 m, umocnione pobocza o szerokości 2,5 m oraz obustronny pas zieleni o szerokości 1,25 m. Obwodnica przebiegać będzie od ul. Szczecińskiej do ul. Sulęcińskiej po terenach miasta oraz gmin Deszczno i Bogdaniec. W zakres zadania wchodzą 3 węzły drogowe i 10 obiektów inżynierskich (most na rzece Warcie, wiadukty drogowe i wiadukt kolejowy). Roboty budowlane I etapu zadania - odcinka o długości około 2,4 km od ul. Sulęcińskiej do ul. Kasprzaka, wraz z wiaduktem drogowym i węzłem Gorzów-Południe - rozpoczęły się w październiku 2001 r., a zakończyły w październiku 2003 r. Obecnie trwają przygotowania do realizacji kolejnego II etapu obwodnicy na odcinku od ul. Kasprzaka do węzła Gorzów-Północ.
     Modernizacja ul. Grobla - ma na celu poprawę stanu technicznego i przepustowości ulicy, w związku z wybudowaniem nowego układu komunikacyjnego od ul. Małorolnych do Walczaka przez most Lubuski. W wyniku modernizacji ul. Grobla będzie ulicą dwukierunkową, a ul. Przemysłowa stanie się ulicą lokalną. W 2004 r. rozpocznie się budowa drugiej jezdni. Planuje się zakończenie prac w ciągu trzech lat, a następnie poddanie kapitalnemu remontowi istniejącej jezdni ul. Grobla.
     Planowana jest także gruntowna modernizacja ul. Kostrzyńskiej i Wyszyńskiego. Do końca 2004 r. zostanie wykonana dokumentacja projektowa dla tych zadań inwestycyjnych. Równolegle prowadzone są prace nad pozyskaniem środków finansowych z funduszy akcesyjnych Unii Europejskiej oraz regulacja spraw terenowo-prawnych.
     W wyniku prowadzonych lub planowanych inwestycji drogowych należy spodziewać się w Gorzowie również istotnych zmian w emisji hałasu i wibracji oraz spalin. Przewidywany jest ich istotny spadek w rejonach o gęstej zabudowie mieszkaniowej. Zmniejszenie ruchu tranzytowego przez centrum miasta powinno również wyeliminować niszczenie wielu zabytkowych budynków, w tym gotyckiej katedry z końca XIII w., na skutek drgań powodowanych przez ciężki ruch komunikacyjny.
     Rejestracja tych zmian została zapoczątkowana w 2002 r. przez monitoring hałasu przy ulicach nowych, zmodernizowanych oraz przewidzianych do przebudowy. W późniejszym terminie przewidywane jest wykonanie mapy akustycznej całego miasta i przeprowadzenie analizy porównawczej z okresem poprzedzającym ww. zmiany układu komunikacyjnego.  

 

2. Promieniowanie elektromagnetyczne Krystyna Dziewiałtowska-Gintowt

2.1. Charakterystyka ogólna i przepisy prawne

     Elektromagnetyczne promieniowanie niejonizujące jest promieniowaniem o częstotliwości poniżej 300 GHz, którego energia oddziaływania nie jest w stanie wywołać procesu jonizacji ciała materialnego, na które oddziałuje. Własnościami jonizującymi charakteryzuje się promieniowanie elektromagnetyczne o częstotliwościach znacznie wyższych (nadfioletowe, rentgenowskie, gamma), których długości są porównywalne z rozmiarami atomów i cząsteczek.
     Zastosowanie urządzeń generujących promieniowanie elektromagnetyczne zależy od częstotliwości promieniowania i jego mocy.

     Promieniowanie niejonizujące:
      - pole o częstotliwości 50 Hz wytwarzane jest głównie przez urządzenia przesyłowo-rozdzielcze systemu elektroenergetycznego, istotnym źródłem tego rodzaju pól w środowisku człowieka są wszystkie elektryczne urządzenia odbiorcze, zarówno o charakterze przemysłowym, jak też domowe urządzenia powszechnego użytku,
      - pola o częstotliwościach od 0,3 kHz do 300 GHz mogą być wypromieniowywane w postaci fal radiowych, w zależności od częstotliwości (długości fali) dzieli się je na: długie, średnie, krótkie, ultrakrótkie i mikrofale,

     Promieniowanie jonizujące:
      - promieniowanie gamma, rentgenowskie, nadfiolet - powodujące swym działaniem powstawanie efektu jonizacji cząstek; pola takie powodują zmiany kumulujące się - każda następna dawka powiększa efekt działania poprzedniej.

     Ochrona środowiska zajmuje się wpływem promieniowania niejonizującego na bezpieczeństwo, zdrowie i komfort życia ludzkiego - w niniejszym raporcie omówione zostaną szerzej te właśnie kwestie.
     Ogólne zasady ochrony środowiska przed elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym regulowane są przez ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627). Szczegółowe ustalenia zawiera natomiast rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobu dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883). Wartości dopuszczalne, podane w rozporządzeniu, przedstawiają tabele III.2.1. i III.2.2.

Zakres częstotliwości promieniowania

Składowa elektryczna

Składowa magnetyczna

Gęstość mocy

dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową

50 Hz

1 kV/m

60 A/m

-

dla miejsc dostępnych dla ludności

0 Hz

10 kV/m

2500 A/m

-

od 0 Hz do 0,5 Hz

-

2500 A/m

-

od 0,5 do 50 Hz

10 kV/m

60 A/m

-

od 0,05 kHz do 1 kHz

-

3/f A/m

 

od 0,001 do 3 MHz

20 V/m

3 A/m

-

od 3 MHz do 300 MHz

7 V/m

-

-

od 300 MHz do 300 GHz

7 V/m

-

0,1 W/m2

Tabela III.2.1.
Zakres częstotliwości oraz dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych

     Nowopowstające obiekty, będące źródłem promieniowania elektromagnetycznego, ulegają w czasie procesu inwestycyjnego analogicznym uzgodnieniom jak inne rodzaje obiektów budowlanych. Dodatkowo, część z nich wymaga uzgodnień w oparciu o raporty oddziaływania na środowisko oraz pozwolenia na emisję promieniowania elektromagnetycznego. Są to:
      - linie i stacje elektroenergetyczne o napięciu znamionowym 110 kV i wyższym,
      - instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, których równoważna moc promieniowania izotropowa jest równa 15 W lub wyższa, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300 GHz.
     Na użytkowników instalacji nałożony jest obowiązek wykonywania pomiarów kontrolnych promieniowania bezpośrednio po pierwszym uruchomieniu obiektu (urządzenia) oraz każdorazowo w razie zmiany warunków jego pracy, o ile zmiany te mogą mieć wpływ na zmianę poziomów promieniowania.

 

2.2. Źródła promieniowania elektromagnetycznego w Gorzowie Wlkp.

2.2.1. Pola elektromagnetyczne 50 Hz - linie i stacje elektroenergetyczne

     W środowisku naturalnym pola elektryczne o natężeniach przekraczających 1 kV/m występują w otoczeniu napowietrznych linii przesyłowych 220 i 400 kV, a także na niewielkim obszarze pod liniami 110 kV. Wszystkie krajowe linie przesyłowe są tak projektowane i konstruowane, że natężenia pola w ich otoczeniu są znacznie mniejsze od wartości dopuszczalnych. Pole elektryczne na ogrodzonym terenie stacji elektroenergetycznych może osiągać w niektórych miejscach wartości zbliżone do dopuszczalnych - są to jednak miejsca dostępne tylko dla osób uprawnionych. Natężenie pola magnetycznego o częstotliwości 50 Hz nawet wokół linii przesyłowych najwyższych napięć jest niewielkie, porównywalne z polami, jakie występują obok przewodów domowej instalacji niskiego napięcia oraz elektrycznego sprzętu powszechnego użytku. Pole magnetyczne wytwarzane jest również przez aparaturę i urządzenia instalowane w stacjach elektroenergetycznych. Ze względu na znaczne odległości aparatury wysokonapięciowej od ogrodzenia stacji, pole magnetyczne poza terenem stacji można praktycznie pominąć.
     Eksploatacją linii i stacji elektroenergetycznych na terenie miasta zajmują się:
      - Polskie Sieci Energetyczne - sieci przesyłowe 220 kV (ok. 7 km) i 400 kV (ok. 5 km) przebiegające przez tereny Elektrociepłowni Gorzów, ZWCh Stilon i tereny ogrodów działkowych we wschodniej części miasta oraz Główna Stacja Zasilania (GSZ) 220/110 kV (wychodzą z niej ww. linie 220 kV) znajdująca się na terenie Elektrociepłowni Gorzów przy ul. Energetyków,
      - Grupa Energetyczna ENEA Poznań Oddział Gorzów Wlkp. - sieci przesyłowe 110 kV (ok. 43 km), napowietrzne 15 kV (ok. 34 km), kablowe 15 kV (ok. 277 km), sieci 0,4 kV z przyłączami oraz 5 stacji GPZ 110 kV/15 kV (Główne Punkty Zasilania) i 336 stacji 15 kV/0,4 kV.
      Pomiary wykonywane dla typowych linii energetycznych oraz rozdzielni na terenie miasta potwierdzają istnienie wokół nich pól elektromagnetycznych o natężeniach znacznie poniżej dopuszczalnych.  

2.2.2. Pola elekromagnetyczne od 0,3 kHz do 300 GHz

      Pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,3 kHz do 300 GHz wytwarzane są głównie przez następujące źródła promieniowania:
      - stacje radiowe i telewizyjne (długo, średnio, krótko i ultrakrótkofalowe),
      - łączność radiową (stacje radiotelefoniczne).
      Źródłem promieniowania elektromagnetycznego są anteny nadawcze stacji. Sposób rozchodzenia się fal zależy od ich długości (częstotliwości):
      - stacje nadawcze długo i średniofalowe pracujące w zakresie długości fal od kilku kilometrów do kilkuset metrów (częstotliwości 0,15-16 MHz) i wykorzystywane do przekazywania programów radiofonicznych; najsilniejsze pole występuje w otoczeniu anten nad powierzchnią ziemi - obszar dopuszczalnych wartości pola elektromagnetycznego ze względu na przebywanie ludzi określa w pionie wysokość anteny, a w poziomie moc nadajników i zawiera się w granicach: od kilkudziesięciu metrów dla stacji nadawczych o mocach kilku kW do kilku kilometrów dla stacji o mocach kilku MW;
      - stacje nadawcze krótkofalowe pracujące w zakresie długości fal od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów (częstotliwości od kilku do kilkudziesięciu MHz) i wykorzystywane przy przesyłaniu sygnałów radiofonicznych, radiotelegraficznych, radiotelefonicznych na znaczne odległości, wykorzystując odbicie fal od jonosfery; najsilniejsze pole występuje w kierunku wiązek głównych na wysokościach przekraczających zawieszenie anten - obszar określający dopuszczalne wartości pola elektromagnetycznego ze względu na przebywanie ludzi zmienia się w funkcji wysokości i dla nadajników o mocach kilkudziesięciu kW osiąga wartości od kilkuset metrów na kierunku promieniowania do kilkudziesięciu metrów przy powierzchni ziemi;
      - stacje nadawcze ultrakrótkofalowe (UKF) i telewizyjne (TV) pracujące w zakresie długości fal od kilku metrów do kilku decymetrów (częstotliwości od kilkudziesięciu do kilkuset MHz) i wykorzystywane są do celów radiofonii i telewizji; główna część energii rozchodzi się na wysokości zawieszenia anten (poza wiązką główna natężenie pola szybko maleje), obszar określający dopuszczalne wartości pola elektromagnetycznego ze względu na przebywanie ludzi dla stacji o łącznej mocy kilkudziesięciu kW osiąga wartości od kilkuset metrów na wysokości zawieszenia anteny do kilkudziesięciu metrów przy powierzchni ziemi;
      - stacje radiotelefoniczne pracujące w wydzielonych zakresach długości fal metrowych i decymetrowych (częstotliwości od kilkudziesięciu do kilkuset MHz) - obszar określający dopuszczalne wartości pola elektromagnetycznego ze względu na przebywanie ludzi zawiera się w granicach od kilkudziesięciu metrów na wysokości zawieszenia anten do kilku metrów przy powierzchni ziemi; do głównych rodzajów łączności radiotelefonicznych można zaliczyć: urządzenia radiokomunikacji ruchomej lądowej (radiotelefony), urządzenia radiokomunikacji w zakresie pasma obywatelskiego Citizen Band (CB-radio) oraz telefonię komórkową.
      W Polsce trwa intensywny rozwój sieci telefonii ruchomej. Obecnie pracują telefony w czterech systemach:
      - analogowa sieć telefonii przewoźnej Telekomunikacji Polskiej SA (168 MHz) - wycofywana,
      - analogowa sieć Polskiej Telefonii Komórkowej CENTERTEL (430 MHz),
      - cyfrowa sieć standardu GSM (900 MHz) - Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. (Era), Polkomtel SA (Plus GSM) oraz Polska Telefonia Komórkowa Centertel Sp. z o.o. (Idea),
      - cyfrowa sieć standardu GSM 1800 - DCS - Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. (Era), Polkomtel SA (Plus GSM) oraz Polska Telefonia Komórkowa Centertel Sp. z o.o. (Idea).
      Systemy przenośnej telefonii komórkowej wymagały pokrycia terenu kraju tzw. stacjami bazowymi. Poza antenami sektorowymi zapewniającymi łączność z telefonami komórkowymi w stacjach bazowych instalowane są również radiolinie konieczne do realizacji łączności bezpośredniej pomiędzy poszczególnymi stacjami bazowymi. W systemie analogowym moce maksymalne stacji bazowych wynosiły 50 W, natomiast nadajniki systemów cyfrowych posiadają moce maksymalne do 20 W. Mniejsza moc wymaga pokrycia kraju znacznie gęstszą siecią. Pojawiają się nowe anteny w miastach na wysokich budynkach, przy osiedlach mieszkaniowych oraz na specjalnie budowanych wieżach. Tak gęste rozlokowanie anten było prawdopodobnie przyczyną pojawienia się obaw ludzi o swoje zdrowie - coraz częściej zadawane jest pytanie, czy stacje bazowe są szkodliwe dla zdrowia.
      Zgodnie z dostępną literaturą na temat stacji telefonii komórkowej uważa się, że nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Anteny stacji bazowych mają charakterystykę poziomą - są skonstruowane tak, by emitować wiązkę fal tylko równolegle do ziemi, a nie pod siebie. Poza tym budowane są w taki sposób, by spełniać surowe normy ochronne. Orientacyjnie można przyjąć, że w odległości ponad 50 metrów w kierunku poziomym od anteny gęstość mocy promieniowanej jest bezpieczna. Na poziomie ziemi, w pobliżu anten o mocy 1600 W, umieszczonych na wieżach o wysokości ponad 36 m, gęstość mocy wynosi zaledwie ok. 0,01 W/m2, przy czym największą wartość 0,02 W/m2 wykrywa się w odległości 15 - 60 m od wieży. Jeśli antena stacji o mocy 1000 W jest umieszczona na maszcie przynajmniej 2 m nad dachem bloku biurowego lub mieszkalnego, to można obliczyć, że pod dachem gęstość mocy wynosi mniej niż 0,01 W/m2. Jeśli się więc mieszka w bloku, na dachu którego jest zainstalowana antena bazowa telefonii komórkowej GSM, to nie należy się obawiać szkodliwego poziomu promieniowania, tym bardziej, że jest ono dodatkowo tłumione przez dach i płyty sufitowe.


Ciekawy przykład umieszczenia anteny telefonii komórkowej na obiekcie zabytkowym - zastosowane maskowanie sprawia, że urządzenie nie rzuca się w oczy, a jednocześnie uniknięto budowy masztu nadawczego
fot. Wojciech Jankowiak

      Na terenie Gorzowa znajdują się następujące źródła promieniowania elektromagnetycznego z zakresu 0,3 kHz - 300 GHz:
      - nadajniki radiowe i telewizyjne,
      - stacje telefonii komórkowej,
      - stacje trunkingowej łączności radiowej,
      - stacje systemu dostępu radiowego AIRLOOPTM dla sieci telefonów stacjonarnych.
      Anteny nadajników oraz radiolinii montowane są na specjalnie budowanych w tym celu wieżach i masztach lub sytuowane na wysokich budynkach (Urząd Wojewódzki, Urząd Miejski, budynki użytkowe i mieszkalne, wieże kościołów, kominy). Najczęściej na terenie jednego punktu funkcjonuje większa ilość anten. Obiekty skupiające najwięcej źródeł promieniowania elektromagnetycznego na terenie Gorzowa znajdują się na terenie:
      - Radiofonicznego Ośrodka Nadawczego (RON) TP SA przy ul. Podmiejskiej Bocznej,
      - PEC przy ul. Małorolnych,
      - Posterunku Energetycznego przy ul. Energetyków,
      - byłych Zakładów Mechanicznych przy ul. Szczecińskiej,
      - Urzędu Wojewódzkiego przy ul. Jagiellończyka.

      Nadajniki radiowe i telewizyjne
      Na terenie Gorzowa umiejscowione są anteny następujących nadajników:
      - radiowych: Programu I Polskiego Radia, Radia GO, Radia RMG Gorzów - na terenie RON przy ul. Podmiejskiej Bocznej,
      - telewizji TV4 - na dachu Urzędu Wojewódzkiego,
      - radia Plus i radia Maryja - na kominie b. Zakładów Mechanicznych przy ul. Szczecińskiej
      - TV Polsat - na dachu budynku WSS przy ul. Podmiejskiej,
      - radiolinii TVP3 (antena kierunkowa paraboliczna do Myśliborza) - na dachu budynku Vatral.

      Trunkingowa łączność radiowa
      Sieć trunkingowa budowana jest w celu operatywnego komunikowania się przez konkretne podmioty gospodarcze. Na potrzeby zarządzania siecią energetyczną rozbudowywana została taka sieć przez Grupę Energetyczną Enea oraz Polskie Sieci Energetyczne. Jest ona wykorzystywana na potrzeby własne z możliwością częściowego udostępnienia użytkownikowi zewnętrznemu. Składa się z 10 nadajników, nadających na częstotliwościach 400-450 MHz, zlokalizowanych na terenie GSZ, GPZ-ów, Posterunku Energetycznego przy ul. Energetyków oraz siedziby przy ul. Sikorskiego
.

      System dostępu radiowego AIRLOOPTM
      System SRDA (system radiowego dostępu abonenckiego) rozwijany jest obecnie przez TP SA i służy do utrzymywania łączności radiowej w sieci telefonów stacjonarnych. Wykorzystywany jest głównie dla połączeń na terenach wiejskich.

      Telefonia komórkowa
      Na terenie Gorzowa znajdują się stacje bazowe trzech operatorów sieciowych:
      - Polskiej Telefonii Komórkowej Centertel Sp. z o.o. - stacje bazowe systemów: NMT-450 MHz (analogowe) i GSM-900 MHz (cyfrowe),
      - Polkomtel SA - stacje bazowe systemu GSM-900 MHz (cyfrowe),
      - Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o.o. - stacje bazowe systemu GSM-900 MHz (cyfrowe).
      Lokalizacja stacji i montaż nowych nadajników wymaga uzgodnień w oparciu o raporty oddziaływania na środowisko. Przed oddaniem do użytku wykonywane są pomiary sprawdzające i na obiekty wydawane są pozwolenia określające dopuszczalną emisję pola elektromagnetycznego.

Nazwa stacji

Adres stacji

Polkomtel - Plus GSM

Nr 3081 - Stolbud

ul. Bierzarina 3

Nr 9368 - RE Gorzów

ul. Energetyków 4

Nr 3443

ul. Gwiaździsta 22

Nr 3083 - Mieszko

ul. Kosynierów Gdyńskich 82

Nr 33759 Gorzów - Chemik

ul. Ks. Bp. Wilhelma Pluty

Nr 3082 Gorzów - Południe

ul. Mazowiecka 2

Nr 3441

ul. Podmiejska Boczna 21

Nr 3442 Gorzów - Górczyn

ul. Wróblewskiego 34c

Polska Telefonia Cyfrowa - ERA GSM

Nr 42015

ul. Bohaterów Westerplatte 4

Nr 42020

ul. Energetyków 4

Nr 42104

ul. Gwiaździsta 18

Nr 42105 PEC

ul. Koniawska 34 dz. Nr 1147

Nr 40013

ul. Matejki 64

Nr 42106 Ursus

ul. Metalowców 4a

Nr 42010 Katedra

ul. Obotrycka 10

Nr 42107

ul. Pocztowa 17

Nr 42012

ul. Szwoleżerów 11

Nr 42011

ul. Zubrzyckiego 2a

Polska Telefonia Komórkowa Centertel - Idea

Nr F-4507-GR1 Gorzów - Piaski

ul. Chodkiewicza 20

Nr F-4506-GR1 Gorzów - Staszica

ul. Dunikowskiego 5

Nr F1-4361-PGO1 Gorzów - Siedlice

ul. Kobylogórska 16

Nr F-4503-GR1 Gorzów - Centrum 2

ul. Kosynierów Gdyńskich 82

Nr F1-4360-PGO1 Gorzów - Castorama

ul. Ks. A. Czartoryskiego 1

Nr F-4513-GR1 Gorzów - Zakanale

ul. Małorolnych 20 A

Nr GSM F-4509-GR1 Gorzów - Zacisze

ul. Narutowicza 5-13

Nr GSM F-4505-GR1 Gorzów - Słoneczne

ul. Olimpijska 2

Nr GSM F-4516-GR1 Gorzów - Chwalęcice

ul. Owocowa 22

Nr F-4501-GR1

ul. Podmiejska Boczna 21

Nr F-4508-GR1 Gorzów - Dolinki

ul. Piłsudskiego 1a

Nr F-4502-GR1 Gorzów - Centrum 1

ul. Sikorskiego 3-4

Nr F-4504-GR1 Gorzów - Główny

ul. Sikorskiego 42

Nr F-4512-GR1 Gorzów - Zamoście

ul. Spokojna 57

Nr F-4511-GR1 Gorzów - Górczyn

ul. Sucharskiego 1

Nr F-4515-GR1 Gorzów - Janice

ul. Sybiraków 10

Nr F1-4517-PGO1 Gorzów - PEC

ul. Teatralna 28

Nr F-4514-GR1 Gorzów - Stilon

ul. Walczaka 25

Telekomunikacja Polska

Stacja bazowa systemu AirLoopTM Gorzów Wlkp. - PEC

ul. Małorolnych 20a

ul. Podmiejska Boczna 21

Stacja Systemu Radiowego UNI NET

ul. Podmiejska Boczna 21

Stacja Monitorowania Alarmów (SMA)

ul. Pocztowa 21

Radiofoniczna Stacja Bazowa RBS Gorzów Wlkp.

ul. Energetyków 4

Grupa Energetyczna ENEA

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna PE Gorzów Wlkp.

ul. Energetyków 4

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna RDR Gorzów Wlkp. (A) i (B)

ul. Energetyków 4

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna RE-TS Gorzów Wlkp.

ul. Energetyków 4

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna RE-TL Gorzów Wlkp.

ul. Energetyków 4

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna ZDR Gorzów Wlkp.

ul. Sikorskiego 37

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna GPZ Gorzów Wlkp.

ul. Olimpijska 2

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna GOZ Gorzów Wlkp.

ul. Przemysłowa 27a

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna GPZ Gorzów Wlkp.

ul. Słowiańska

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna GPZ Gorzów Wlkp.

ul. Szarych Szeregów

Radiofoniczna Stacja Stacjonarna GPZ Wawrów

ul. Warszawska

Tabela III.2.2.
Jednostki stosujące urządzenia wytwarzające pola elektromagnetyczne wysokiej częstotliwości (0,3 kHz - 300 GHz)  
    

      W najbliższych latach podstawowym działaniem będzie prowadzenie badań, które pozwolą na ocenę skali zagrożenia polami elektromagnetycznymi. Ponadto, jednym z ważnych zadań służących realizacji celu będzie wprowadzenie do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego zapisów poświęconych ochronie przed polami (II Polityka Ekologiczna Państwa) z wyznaczeniem stref ograniczonego użytkowania, m.in. wokół urządzeń elektroenergetycznych, radiokomunikacyjnych i radiolokacyjnych, gdzie jest rejestrowane przekroczenie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych. Dotychczas nie ma informacji o takich obszarach na terenie Gorzowa.