Jezioro Lutol

Położenie jeziora

·         dorzecze: Obra - Warta – Odra

·         region fizycznogeograficzny:   Bruzda Zbąszyńska - Pojezierze Lubuskie

·         wysokość w m n.p.m.: 52,4

Podstawowe dane morfometryczne

·         powierzchnia zwierciadła wody:              152,5 ha

·         objętość jeziora:                                  2746,2 tys. m3

·         głębokość maksymalna:                             9,0 m

·         głębokość średnia                                       1,8 m

·         powierzchnia zlewni całkowitej:             1421,0 km2

            Jezioro Lutol leży na terenie Pszczewskiego Parku Krajobrazowego. Wraz z  jeziorami Wielkie i Rybojady oraz kilkoma jeziorami na terenie województwa wielkopolskiego należy do Obrzańskiego Szlaku Wodnego. Zlewnia jest w przewadze leśna, brak tu większego przemysłu i dużych obiektów rolniczych. Nad jeziorem leży wieś Lutol Mokry. Jezioro w znacznym stopniu wykorzystywane jest  jako szlak kajakowy. Na północnym cyplu usytuowano pole biwakowe.

Przepływająca przez jezioro rzeka Obra jest zanieczyszczana ściekami miejskimi ze Zbąszynia. Zbąszyń, miasto położone w odległości 8 km powyżej jeziora Lutol, na terenie woj. wielkopolskiego, posiada mechaniczno-biologiczną oczyszczalnię ścieków. Po oczyszczalni ścieki odprowadzane są  do Obry (ok.1 km poniżej wypływu rzeki z jeziora Zbąszyńskiego). Kontrola przeprowadzona w listopadzie 1998 roku wykazała, że odprowadzane było 355 m3/d ścieków komunalnych o ładunkach zanieczyszczeń: BZT5 – 10,6 kg O2/d i P ogólny – 0,63 kg/d. W przeszłości za pośrednictwem rzeki jezioro przyjmowało również ścieki z Zakładu Ceramiki Budowlanej  w Strzyżewie (woj. wielkopolskie). W 1997 roku zakład zlikwidowano. Na terenie województwa lubuskiego jezioro Lutol nie posiada żadnego punktowego źródła zanieczyszczeń. Jedyne zagrożenie to spływy powierzchniowe, a przede wszystkim zanieczyszczona rzeka Obra.   

Badania jakości wód jeziora Lutol przeprowadził WIOŚ w Zielonej Górze Delegatura w Gorzowie wiosną i latem 2000 roku.

Jezioro Lutol jest bardzo płytkim zbiornikiem o znacznej powierzchni. Małe północne ploso, będące najgłębszą częścią jeziora (maksymalna głębokość 9 m) było w okresie letnim stratyfikowane tylko częściowo. Pozostałe ponad 80% ogólnej powierzchni jeziora to wody całkowicie do dna wymieszane. Utrzymuje się tu niemal jednakowa głębokość - 2,1 do 2,7 m. Niewielka głębokość zbiornika i pełne wymieszanie wód sprzyja dobremu natlenieniu całego jeziora. Jednakże w głębszej partii jeziora (północne ploso) skok tlenowy następował gwałtownie już na głębokości 3 m z 6,5 mgO2/dm3 do  0,9 mgO2/dm3 na 5 m. Niższe warstwy metalimnionu były całkowicie odtlenione. Nad dnem wyczuwalny był siarkowodór.

            Wody jeziora Lutol były bardzo mocno obciążone substancjami organicznymi, świadczą o tym wysokie wartości ChZT i BZT5. Zawierały bardzo dużo soli mineralnych. Były zasobne w związki azotu i fosforu. Intensywny, występujący od kilku lat corocznie, zakwit w sezonie wiosenno-letnim wyrażał się dużymi stężeniami chlorofilu „a” i suchej masy sestonu. Ograniczył on przezroczystość wód do kilkudziesięciu centymetrów, latem do zaledwie 25 cm. Niemal wszystkie wskaźniki stanu czystości wód jeziora Lutol nie odpowiadały normom.

             Zgodnie z SOJJ wody jeziora Lutol uznano za pozaklasowe.. Wartość miana coli klasyfikuje zbiornik w II klasie.

 W bogatym ilościowo fitoplanktonie wiosennym dominowały okrzemki (Synedra acus v. acus i Synedra ulna v. ulna) przy współdominacji sinic (Oscillatoria sp.),. Latem w podobnych proporcjach dominowały okrzemki i sinice (Melosira granulata i Microcystis aeruginosa). Zooplankton był bardzo nieliczny zarówno wiosną, jak i latem.       

Lutol jest jeziorem o niekorzystnych cechach naturalnych, znajdującym się poza kategorią podatności na degradację.

Wpływająca do jeziora Obra wiosną klasyfikowała się w II klasie czystości wód płynących z uwagi na ChZT, utlenialność i miano coli. Latem stan czystości Obry nie odpowiadał normom z powodu bardzo złego stanu sanitarnego. Wysokie było również stężenie fosforu całkowitego. Wypływająca z jeziora Obra klasyfikowała się wiosną w II klasie (ChZT, utlenialność i miano coli). Miano coli determinowało stan czystości Obry na wypływie z jeziora latem – klasa III. 

            Stan czystości jeziora Lutol nie odpowiadał normom już w 1986 r. Ponowne badania z 1995 roku potwierdziły tą klasyfikację. W ciągu ostatnich 5 lat poprawił się jedynie stan sanitarny – z klasy III do klasy II.

      Tylko skuteczne działania w zlewni całkowitej jeziora, mające na celu polepszenie stanu czystości wód rzeki Obry, mogłyby wpłynąć na poprawę jakości wód jeziora Lutol.

powrót