Jezioro Chłop (koło Pszczewa)

Położenie jeziora

·         dorzecze: Obra – Warta – Odra

·         region fizycznogeograficzny:   Bruzda Zbąszyńska - Pojezierze Lubuskie

·         wysokość n. p. m.: 53,7 m

Podstawowe dane morfometryczne

·         powierzchnia zwierciadła wody:      227,8 ha

·         objętość jeziora:                            20579,6 tys. m3

·         głębokość maksymalna:                     23,0 m

·         głębokość średnia:                                9,0 m

·         powierzchnia zlewni całkowitej:        77,2 km2

Jezioro Chłop leży na terenie Pszczewskiego Parku Krajobrazowego, w tzw. rynnie jezior zbąszyńskich.  W zlewni jeziora przeważają lasy, chociaż znaczący procent powierzchni stanowią pola i łąki.

Jezioro Chłop jest typowym jeziorem rynnowym, długim, głębokim, o nierównym dnie, z licznymi wygięciami osi jeziornej, zatokami i półwyspami.

Z uwagi na znaczne walory przyrodnicze jezioro jest intensywnie wykorzystywane na potrzeby turystyki i rekreacji. Nad brzegami leży kilka ośrodków wypoczynkowych, liczne domki letniskowe i dwa pola namiotowe. Ścieki z obiektów wypoczynkowych gromadzone są w szambach i wywożone na mechaniczno-biologiczną oczyszczalnię komunalną w Pszczewie. Ścieki po oczyszczalni odprowadzane są do rzeki Obry, poza zlewnię jeziora. Do 1996 roku Pszczew nie posiadał oczyszczalni, ścieki z licznych szamb wywożone były na wylewisko ścieków zlokalizowane w zagłębieniu terenowym, ok. 1 km od jeziora.

W przeszłości  jezioro było odbiornikiem ścieków z gorzelni w Pszczewie. Ścieki wpływały do jeziora za pośrednictwem cieku o długości ok. 1,5 km. Od kilku lat gorzelnia jest nieczynna.  

Akwen zasilany jest wodami trzech dopływów; dwa płyną z sąsiednich niewielkich jezior, trzeci prowadzi wody z łąk. Odpływ na południowym krańcu łączy jezioro Chłop z jeziorem Wędromierz i dalej z ciągiem jezior obrzańskich i zbąszyńskich.

Badania jakości wód jeziora Chłop przeprowadził WIOŚ w Zielonej Górze Delegatura w Gorzowie Wlkp. wiosną i latem 2000 r.  Dwa spośród trzech przebadanych stanowisk charakteryzowała wyraźna stratyfikacja termiczna, jeden był częściowo stratyfikowany.  Począwszy od głębokości 8 metrów stwierdzono jedynie śladowe ilości tlenu rozpuszczonego. Nie stwierdzono obecności siarkowodoru nad dnem.

      Zawartość substancji organicznych w jeziorze wyrażona wskaźnikiem BZT5 i ChZT była stosunkowo niewielka. W warstwie powierzchniowej stężenie biogenów mieściło się w I i II klasie. Natomiast  znaczną ilość substancji fosforowych wykryto latem w warstwie naddennej. Nie odpowiadająca normom przewodność elektrolityczna świadczyła o dużej zawartości substancji mineralnych w jeziorze. Mimo niektórych symptomów przeżyźnienia omawianego zbiornika, wskaźniki produkcji pierwotnej odpowiadały  I i II klasie. Przezroczystość wody była dobra i odpowiadała II klasie.

Sumaryczna klasyfikacja stanu czystości wód jeziora Chłop według SOJJ wskazuje na II klasę. Dobry stan sanitarny nie miał wpływu na wynik klasyfikacji.

Zarówno wiosną, jak i latem w fitoplanktonie przeważały  okrzemki z gatunku Fragillaria crotonensis.  W okresie letnim w znacznych ilościach wystąpiła bruzdnica  Ceratium hirundinella. Zooplankton wiosenny i letni był ubogi ilościowo i jakościowo, zaś najwięcej taksonów oznaczono wśród Rotatoria.

Warunki morfologiczne i zlewniowe jeziora odpowiadają II kategorii podatności na degradację.

 Dopływ prowadzący wody z jeziora Pszczewskiego wiosną z powodu podwyższonej wartości utlenialności odpowiadał II klasie czystości wód płynących, latem wody cieku klasyfikowały się w III klasie ze względu na miano coli. Dopływ płynący z sąsiedniego jeziora Proboszczowskiego odpowiadał III klasie czystości – decydowały o tym wyniki miana coli zarówno wiosną jak i latem. Trzeci dopływ sklasyfikowano w II klasie; wiosną decydowała o tym wartość ChZT i utlenialności, latem stan sanitarny.  Wody odpływu odpowiadały II klasie - wiosną z uwagi na ChZT, latem z powodu miana coli. 

Poprzednio jezioro było badane w 1985 roku i ponownie w 1994 roku. Na podstawie przeprowadzonych wówczas badań zaklasyfikowano jezioro Chłop również do II klasy, przy czym wskaźnik liczbowy był nieco wyższy. Badania wykonane w 2000 roku wykazały obniżenie w wodach jeziora ilości fosforu całkowitego, azotu całkowitego, azotu mineralnego, poprawił się także stan sanitarny.

Mimo przewagi lasów w zlewni bezpośredniej jeziora, procentowy udział pól i łąk jest na tyle znaczący, że wody zbiornika powinny być chronione przed spływami powierzchniowymi. Należy również kontrolować rozwój bazy turystyczno-rekreacyjnej, tak pod względem rozmiarów, jak i właściwej gospodarki wodnej i ściekowej. Istotne jest również przywrócenie dobrej jakości wód dopływów, co związane jest ze zdecydowanymi działaniami ochronnymi na terenie zlewni.

powrót